Araştırma sonuçlarını Türkinform’a değerlendiren ekonomistler, tüketicinin fiyat karşısında tamamen rasyonel davranmadığını belirtiyor. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde insanların doğal olarak kontrol duygusunu korumak için daha ucuz seçeneklere yöneldiği belirtiliyor.
Davranış bilimciler bu durumu, belirsizlik arttıkça insanların daha hızlı karar verdiğini, “indirim” ve “ucuzluk” algısının psikolojik rahatlama sağladığını ve anlık kazanç hissinin, uzun vadeli maliyetleri gölgede bıraktığını ifade ediyor. Bu nedenle tüketicinin çoğu zaman “en doğru ürünü” değil, “en az acıtan fiyatı” seçtiği belirtiliyor.
DAHA BÜYÜK MALİYET Mİ?
Ekonomistler, özellikle gıdada ucuzluk kavramının çoğu zaman gerçek bir tasarruf değil, “ertelenmiş bedel” anlamına geldiği uyarısında bulunuyor. Ucuz ayakkabı kısa sürede deformasyon gösterebilir, ucuz elektronik ürünler daha hızlı bozulabilir ve düşük kaliteli gıda sağlık maliyetini artırabilir görüşünü dile getiren uzmanlar, bu durumda tüketicinin aynı ürünü tekrar almak zorunda kalacağını ve sonuç olarak başta ucuz olan ürünün, toplamda daha pahalıya geleceğine dikkat çekiyor.
Araştırmalar, “9,99” gibi fiyatların daha ucuz algılandığı, büyük indirim etiketlerinin satın alma isteğini artırdığını, ürün sunumu ve yorumların fiyat algısını değiştirdiğini ortaya koyuyor. Bu durumda tüketicinin çoğu zaman ürünün gerçek değerine değil, algılanan değerine para ödediği ifade ediliyor.
Uzmanlar, bir ürünün fiyatını düşüren faktörler genellikle daha düşük kaliteli hammadde, daha kısa ömürlü üretim, düşük işçilik maliyetleri ve sınırlı kalite kontrol süreçleri olduğuna işaret ediyor.
Uzmanlar, düşük gelirli tüketiciler için ucuz ürün tercihinin çoğu zaman bir zorunluluk olduğunu vurguluyor. Ancak gelir seviyesi arttıkça ucuzluk tercihi bir alışkanlığa dönüşebilirken, bu noktada meselenin ekonomik değil, davranışsal bir tercih haline geldiğine işaret ediliyor.
Son yıllarda fiyatlar hızlı değiştiği için karşılaştırma yapmanın zorlaştığı, “ucuz” ve “pahalı” arasındaki sınırların birbirine karıştığı, bu nedenle tüketicilerin referans noktalarını kaybettiği ve sonuç olarak tüketicinin fiyat algısının ciddi şekilde değiştiğini ortaya koyuyor.
PEKİ NE YAPMALI?
Ekonomistler ve tüketici davranışı uzmanları, tek başına fiyata odaklanmanın yanıltıcı olduğunu belirtirken, şu noktalara dikkat çekiyor:
-Toplam maliyeti düşünmek (dayanıklılık, kullanım süresi.)
-Kalite–fiyat dengesine bakmak.
-İhtiyaç ve kullanım sıklığını analiz etmek.
-“Ucuz mu?” yerine “değerli mi?” sorusunu sormak.
GERÇEKTEN UCUZ MU?
Bugünün ekonomik koşullarında ucuz ürünlere yönelmek anlaşılabilir bir refleks olarak değerlendirilirken, asıl riskin, bu refleksin sorgulanmadan alışkanlığa dönüşmesi olduğu belirtiliyor.
Ucuzluğun çoğu zaman bir fiyat değil, bir yanılsama olduğu uyarısında bulunan ekonomistler, ucuz görünen bir ürünün, ileride daha da pahalıya mal olacağını bilmenin önemli olduğuna işaret ediyor.
