Vazovagal senkop, ani gelişen tansiyon düşüklüğü ve kalp atım hızında yavaşlama sonucunda beynin kısa süreli olarak yeterli kan akışı alamaması nedeniyle ortaya çıkan geçici bilinç kaybı olarak tanımlanmaktadır. Günlük yaşamda sık görülebilen bayılma nedenleri arasında yer alan bu durum, çoğu zaman kısa sürede kendiliğinden düzelir ve kalıcı bir hasar bırakmaz. Genellikle stres, uzun süre ayakta kalma, sıcak ortamlar ya da ani duygusal değişimler gibi tetikleyicilerle ortaya çıkabilir.
VAZOVAGAL SENKOP NEDİR?
Vazovagal senkop, sinir sistemi ile damar tonusunun geçici olarak etkilenmesi sonucu gelişen bir bayılma türüdür. Vücudun ani bir refleksle kan damarlarını genişletmesi ve kalp hızını düşürmesi, beyne giden kan akımının azalmasına yol açar. Bu durum sonucunda kişi kısa süreli bilinç kaybı yaşayabilir. Genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer ve kişi yere düşme ya da destek bulma ile birlikte tekrar bilincini kazanır.
VAZOVAGAL SENKOP NEDEN OLUR?
Vazovagal senkopun ortaya çıkmasında çeşitli fiziksel ve çevresel etkenler rol oynar. Uzun süre ayakta kalmak, sıcak ve kapalı ortamlarda bulunmak, susuz kalmak, açlık, yoğun ağrı, kan görme ya da ani korku gibi durumlar tetikleyici olabilir. Bu etkenler, sinir sistemi üzerinden damarların genişlemesine ve kalp atış hızının düşmesine neden olarak bayılma sürecini başlatabilir.
VAZOVAGAL SENKOP PSİKOLOJİK Mİ?
Vazovagal senkop tamamen psikolojik bir durum olarak tanımlanmaz. Duygusal stres, kaygı, korku ve yoğun heyecan gibi psikolojik faktörler tetikleyici olabilse de temel mekanizma sinir sistemi ve dolaşım sistemi üzerinden gelişir. Bu nedenle hem fiziksel hem de duygusal faktörlerin birlikte etkili olduğu bir tablo olarak değerlendirilir.
VAZOVAGAL SENKOP NASIL ÖNLENİR?
Vazovagal senkop ataklarını önlemek için tetikleyici faktörlerden kaçınmak önem taşır. Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınmak, yeterli sıvı tüketmek ve sıcak ortamlarda dikkatli olmak önerilen önlemler arasında yer alır. Kan alma veya stresli durumlar öncesinde kişinin oturur ya da yatar pozisyonda bulunması da riskin azalmasına yardımcı olabilir. Ani baş dönmesi, terleme ve göz kararması gibi belirtiler hissedildiğinde hızlı şekilde oturmak veya uzanmak da bayılmanın önüne geçebilir.
VAZOVAGAL SENKOP NE KADAR SÜRER?
Vazovagal senkop genellikle kısa süreli bir bilinç kaybı şeklinde seyreder. Çoğu durumda birkaç saniye ile bir dakika arasında sürer. Kişi yere düştükten veya uygun pozisyona geldikten sonra beyne giden kan akımı yeniden normale döner ve bilinç kısa sürede geri gelir. Atak sonrasında halsizlik, yorgunluk ve sersemlik hissi bir süre devam edebilir.
