Küresel enerji arzındaki daralma ve jeopolitik gerilimler, havacılık sektörünü doğrudan etkileyen bir maliyet şokuna dönüştü. Avrupa’nın önde gelen havayolu şirketleri, hızla yükselen jet yakıtı fiyatları nedeniyle operasyonlarını yeniden gözden geçirirken, sektör genelinde “kırılganlık” sinyalleri güçleniyor.
YAKIT FİYATLARINDA TARİHİ SIÇRAMA
Sektör temsilcilerine göre jet yakıtı fiyatları kısa sürede dramatik bir artış gösterdi. Ryanair CEO’su Michael O’Leary, fiyatların varil başına 80 dolardan 150 doların üzerine çıktığını belirterek, bu seviyelerin yaz aylarında da korunması halinde birçok havayolu şirketinin “havlu atabileceğini” ifade etti.
Uluslararası veriler de tabloyu doğruluyor. Jet yakıtı fiyatları savaşın ardından bir ay içinde yüzde 100’ün üzerinde artarak 200 dolar seviyelerini aştı ve hâlâ kriz öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyrediyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE
Küresel petrol ticaretinin kilit noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, krizin ana nedeni olarak öne çıkıyor. Günlük milyonlarca varillik petrol ve yakıt akışındaki aksama, havacılık sektöründe arz daralmasına ve maliyetlerin katlanmasına yol açtı.
Bu durum sadece jet yakıtını değil, petrol ve doğal gaz fiyatlarını da yukarı çekerek geniş çaplı bir enerji krizine dönüştü.
HAVAYOLLARINDA KESİNTİ VE ZAM DALGASI
Artan maliyetler karşısında Avrupa’daki havayolu şirketleri peş peşe önlem almaya başladı:
- Lufthansa, 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal etti
- EasyJet, milyonlarca sterlin ek yakıt maliyeti açıkladı
- SAS ve KLM kapasite azaltımına gitti
- Air France-KLM, yolcu başına ek yakıt ücreti uygulamaya başladı
Sektörde hem uçuş iptalleri hem de bilet fiyatlarında artış eğilimi hız kazandı.
AB ACİL PLAN HAZIRLADI
Krizin derinleşmesi üzerine Avrupa Birliği, enerji arzını güvence altına almak için “AccelerateEU” adlı acil planı devreye aldı. Plan kapsamında yakıt tedariki, stok yönetimi ve kriz koordinasyonu güçlendirilecek.
Ayrıca olası kıtlıkları önceden tespit etmek amacıyla “Yakıt Gözlemevi” kurulması planlanıyor.
İFLAS RİSKİ GÜNDEMDE
Uzmanlar, güçlü finansal yapıya ve yakıt fiyatlarını sabitleme stratejilerine sahip şirketlerin krizi daha kolay atlatabileceğini, ancak küçük ve orta ölçekli havayollarının ciddi risk altında olduğunu belirtiyor.
Mevcut tablo, havacılık sektöründe sadece geçici bir maliyet artışına değil, aynı zamanda yapısal bir dönüşüme işaret ediyor. Krizin seyrini ise büyük ölçüde Orta Doğu’daki gelişmeler ve enerji piyasalarındaki dalgalanma belirleyecek.
