Yapay zekâ teknolojilerinin reklam sektöründe hızla yaygınlaşması, tüketicilerin gerçek ile kurgu arasındaki farkı ayırt etmesini zorlaştırırken, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenlemelerle dijital reklamcılıkta önemli bir dönem başladı. Yapay zekâ ile oluşturulan insan benzeri karakterlerin kullanıldığı reklamlar artık açık şekilde belirtilecek, gizli reklamlara karşı daha sıkı kurallar uygulanacak.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Avukat Hasan Güney, yeni düzenlemelerin yalnızca reklam verenleri değil, sosyal medya fenomenlerinden dijital içerik üreticilerine kadar geniş bir kesimi doğrudan ilgilendirdiğini söyledi.
Avukat Hasan Güney, Türkinform'a yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
"Yapay zekâ teknolojileri artık reklam sektörünün ayrılmaz bir parçası haline geldi. Ancak teknolojinin gelişmesiyle birlikte tüketicinin yanıltılması riski de arttı. Yeni düzenlemeler, reklamın şeffaf olmasını ve tüketicinin karşısındaki içeriğin gerçek mi yoksa yapay zekâ ürünü mü olduğunu açıkça anlayabilmesini amaçlıyor."
YAPAY ZEKÂ İLE HAZIRLANAN REKLAMLAR NASIL BELİRTİLECEK?
Yeni düzenlemeye göre, yapay zekâ kullanılarak oluşturulan ve gerçek insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterlerin yer aldığı reklamlarda bu durumun açık, anlaşılır ve fark edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu hale geldi. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, ürünü kullanmış veya tavsiye etmiş gibi gösterildiği reklamlar yasaklandı.
Hasan Güney, bunun tüketicinin doğru bilgilendirilmesi açısından önemli bir adım olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Bir tüketici reklamda gördüğü kişinin gerçek olduğunu düşünerek satın alma kararı verebilir. Oysa görüntü tamamen yapay zekâ ile oluşturulmuş olabilir. İşte bu nedenle artık bu içeriklerin açıkça belirtilmesi zorunlu hale geliyor. Şeffaflık ilkesi, tüketicinin bilinçli tercih yapmasının temel şartıdır."
GİZLİ REKLAM YAPAN FENOMENLERİ NELER BEKLİYOR?
Yeni düzenlemeler, sosyal medya fenomenleri için de önemli yükümlülükler getiriyor. Ürün veya hizmet karşılığında maddi kazanç, ücretsiz ürün ya da başka bir menfaat elde edilen tüm paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ibaresinin açık şekilde kullanılması gerekiyor. Örtülü reklam yapılması ise hukuka aykırı kabul ediliyor.
Güney, sosyal medya içerik üreticilerinin artık çok daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayarak şöyle konuştu:
"Bugün birçok fenomen takipçileriyle arkadaş gibi iletişim kuruyor. Ancak ticari iş birliği yapıldığında bunun gizlenmesi hukuken ciddi sorumluluk doğurabilir. Reklam veren, ajans ve paylaşımı yapan kişi ayrı ayrı sorumluluk taşıyor. Bu nedenle 'ben sadece paylaşım yaptım' savunması her zaman yeterli olmayacaktır."
TÜKETİCİ YANILTILIRSA HANGİ HAKLARA SAHİP?
Yanıltıcı reklam nedeniyle zarara uğrayan tüketicilerin çeşitli hukuki haklara sahip olduğunu belirten Hasan Güney, zarar gören tüketicilerin duruma göre idari mercilere başvurabileceğini, ayrıca genel hukuk hükümleri kapsamında tazminat talebinde de bulunabileceğini ifade etti.
"Eğer tüketici, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam nedeniyle maddi zarara uğramışsa somut olayın özelliklerine göre hukuki yollara başvurabilir. Bunun yanında aldatıcı reklamlar hakkında ilgili idari kurumlara şikâyette bulunulması da mümkündür. Her olay kendi koşulları içinde değerlendirilir."
YENİ DÜZENLEME VATANDAŞ İÇİN NE DEĞİŞTİRECEK?
Yeni kurallar yalnızca yapay zekâ reklamlarını kapsamıyor. Hedefli reklamcılıkta tüketicilere hangi kriterlerle reklam gösterildiğinin açıklanması zorunlu hale gelirken, çocuklara kişisel veriler üzerinden profilleme yapılarak reklam gösterilmesi de yasaklandı. Ayrıca indirimli satış reklamları ve tüketici değerlendirmelerine ilişkin yeni şeffaflık kuralları getirildi.
Hasan Güney, düzenlemelerin dijital ticarette güven ortamını güçlendireceğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
"Dijital dünyada güven artık en değerli unsur haline geldi. Yapay zekâ destekli içeriklerin ve ticari iş birliklerinin açıkça belirtilmesi hem tüketiciyi koruyacak hem de dürüst ticaret yapan işletmeler açısından daha adil bir rekabet ortamı oluşturacaktır. Önümüzdeki dönemde dijital reklamların çok daha sık denetleneceğini düşünüyorum."
