İran’daki savaşın küresel arz zincirini sarsması, bu kez gıda piyasasında “yeşil altın” olarak bilinen Antep fıstığını etkiledi. Tedarik sıkıntısı ve ticaret aksaklıkları nedeniyle fiyatlar sert yükselirken, sektör yaz ayları için kritik bir uyarı veriyor.
FİYATLAR 2018’DEN BU YANA…
Sektör verilerine göre Antep fıstığı fiyatı Mart ayında pound başına 4,57 dolara kadar çıktı. Bu seviye, Mayıs 2018’den bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar bu artışın temel nedeninin savaşla birlikte bozulan arz dengesi olduğunu belirtiyor. Savaş, zaten kırılgan olan tedarik zincirini kilitledi
Dünyanın en büyük ikinci fıstık üreticilerinden biri olan İran’da yaşanan çatışmalar, hem üretimi hem de ihracatı zorlaştırdı. Daha önce yaptırımlar ve bölgesel gerilimlerle baskı altında olan sektör, savaşla birlikte yeni bir şok yaşadı. Uzmanlara göre özellikle lojistik hatlardaki aksamalar, piyasaya ulaşan ürün miktarını ciddi şekilde azalttı.
KÜRESEL TALEP ARTIŞI KRİZİ DERİNLEŞTİRDİ
Tam da arz daralırken küresel talepte dikkat çekici bir artış yaşandı. Özellikle sosyal medyada viral olan “Dubai çikolatası” trendi, Avrupa, Orta Doğu ve Asya’da fıstık tüketimini artırdı. Häagen-Dazs, Starbucks ve çeşitli gıda markalarının fıstıklı ürünlere yönelmesi, zaten sınırlı olan stoklar üzerinde ek baskı oluşturdu.
SEVKİYAT KRİZİ
Savaşın etkisi yalnızca İran ile sınırlı kalmadı. Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye gibi önemli ticaret merkezlerine uzanan lojistik hatlarda da ciddi aksamalar yaşandığı ifade ediliyor. Nakliye firmalarının bazı sevkiyatları iptal ettiği ve teslimatların geciktiği belirtiliyor.
“FISTIK HAVUZU DARALIYOR”
Sektör analistlerine göre bölgedeki çatışmalar, küresel pazara ulaşan fıstık miktarını azaltıyor. Bu durum, doğrudan İran’dan alım yapmayan ülkeleri bile etkiliyor ve diğer pazarlarda rekabeti artırıyor. Uzmanlar bu süreci “daha küçük ama daha pahalı bir fıstık havuzu” olarak tanımlıyor.
ÜRETİCİLER İÇİN ZOR KARAR
Arz sıkışıklığının devam etmesi halinde gıda üreticilerinin üç seçenekle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor: Ürün fiyatlarını artırmak, tarifeleri değiştirmek, daha ucuz kuruyemişlere yönelmek. Ancak özellikle dondurma, çikolata ve içecek sektöründe Antep fıstığının yerine geçecek alternatifin zor bulunması dikkat çekiyor.
KRİZ TATLI VE DONDURMAYI DA MI VURDU?
Uzmanlara göre mevcut tablo devam ederse yaz aylarında dondurma ve tatlılarda Antep fıstığı aromasının azalması ya da bazı ürünlerde tamamen kaldırılması gündeme gelebilir. Bu durum, hem tüketiciyi hem de gıda sektörünü doğrudan etkileyecek yeni bir fiyat dalgasının habercisi olarak görülüyor.
