Avusturyalı araştırmacılar, yaklaşık bir asırdır teorik olarak bilinen ancak doğrudan gözlemlenemeyen “Terrell-Penrose Etkisi”ni ilk kez deneysel olarak doğruladı. Çalışma, ışık hızına yakın hızlarda hareket eden bir nesnenin fotoğraflarda sanıldığı gibi büzülmüş değil, dönmüş gibi göründüğünü ortaya koydu.
TERREL-PENROSE ETKİSİ NEDİR?
1924’te Anton Lampa tarafından temelleri atılan, 1959’da ise Roger Penrose ve James Terrell tarafından detaylandırılan teoriye göre; ışık hızında hareket eden bir cisim fotoğraflandığında yalnızca ön yüzü değil, ışığın kameraya farklı zamanlarda ulaşması nedeniyle yan yüzleri ve köşeleri de görünür hale geliyor.
Bu durum, cismin fiziksel olarak büzülmesinden ziyade, optik bir yanılsama sonucu kendi ekseni etrafında dönmüş gibi algılanmasına yol açıyor.
GÖRÜNMEZ HIZ, GÖRÜNTÜYE DÖNÜŞTÜ
Viyana Teknik Üniversitesi (TU Wien) ve Viyana Üniversitesi’nden bilim insanları, saniyede yaklaşık 300 milyon metre hızla hareket eden ışığı görüntüleyebilmek için özel bir deney düzeneği geliştirdi.
Ekip, nesneleri mikro incelikte katmanlara ayırıp lazer darbeleriyle ayrı ayrı fotoğrafladı ve ardından bu görüntüleri birleştirdi. Bu yöntem sayesinde ışık hızı, saniyede yalnızca 2 metre hızla ilerliyormuş gibi simüle edildi.
DENEYİN ÖNEMİ
Deney sonuçları teoriyi doğruladı. Araştırmacılara göre bir küp, fotoğrafta bükülmüş gibi görünürken; bir küre şekil olarak küre kalıyor ancak üzerindeki noktalar farklı konumdaymış gibi algılanıyor.
Bugüne kadar CERN gibi parçacık hızlandırıcılarında atom altı parçacıklar ışık hızına yaklaştırılsa da, bu parçacıkların şekilleri doğrudan görüntülenememişti.
Yeni geliştirilen teknik, yalnızca Terrell-Penrose Etkisi’ni kanıtlamakla kalmıyor; aynı zamanda Özel Görelilik Kuramı’na ilişkin diğer teorik öngörülerin de deneysel olarak test edilmesinin önünü açıyor. Bu gelişme, modern fiziğin temel taşlarından birinin daha sağlam biçimde doğrulanması anlamına geliyor.
