Yargı sisteminde önemli değişiklikler öngören 12. Yargı Paketi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Yaklaşık 30 maddeden oluşan teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu'nda ele alınması bekleniyor. Genel Kurul'da kabul edilmesinin ardından Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulacak ve Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girecek.
12. YARGI PAKETİ'NDE NELER VAR?
Teklifte, yargılamaların daha hızlı ve etkin yürütülmesini hedefleyen çok sayıda düzenleme yer alıyor. Öne çıkan başlıklar şöyle:
- Hukuk davalarında iki duruşma arasındaki sürenin en fazla 3 ay olması,
- Yargı süreçlerinde dijitalleşmenin artırılması ve e-Duruşma uygulamalarının yaygınlaştırılması,
- İdari yargılamalarda işleyişin hızlandırılması,
- Noterlik işlemlerinin daha hızlı yürütülmesine yönelik düzenlemeler,
- Hâkim ve savcıların bilirkişiye gereksiz başvurmasının önüne geçilmesine yönelik disiplin hükümleri,
- Ceza Muhakemesi Kanunu'nda Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda yapılan değişiklikler,
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasına ilişkin bazı düzenlemeler.
KOMİSYONDA DEĞİŞİKLİK
Komisyon görüşmeleri sırasında pakete yeni bir düzenleme de eklendi. Kamuoyunda "IBAN dolandırıcılığı" olarak bilinen hesap kullandırma olaylarına ilişkin Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine ekleme yapıldı. Düzenleme, banka hesabını veya ödeme aracını haksız menfaat karşılığında kullandıran kişilerle ilgili ceza uygulamasını yeniden şekillendiriyor. Buna karşılık ilk teklif metninde yer alan Yargıtay'ın görevsizlik ve yetkisizlik kararlarına ilişkin düzenleme ise komisyonda tekliften çıkarıldı.
GENEL AF VEYA İNFAZ İNDİRİMİ VAR MI?
Kamuoyunda en çok merak edilen konuların başında genel af ve infaz düzenlemesi geliyor. Ancak mevcut teklif metninde genel af, kapsamlı infaz indirimi ya da denetimli serbestlik süresini genişleten bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle sosyal medyada dolaşan "af geliyor" yönündeki iddiaların mevcut teklif açısından gerçeği yansıtmadığı belirtiliyor.
HUKUKÇULAR NE DİYOR?
Hukukçular, paketin temel amacının yargılamaları hızlandırmak ve mahkemelerin iş yükünü azaltmak olduğunu belirtiyor. Özellikle duruşmalar arasındaki sürenin sınırlandırılması, dijital uygulamaların yaygınlaştırılması ve bilirkişilik sistemine ilişkin düzenlemelerin uygulamada olumlu sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor. Bununla birlikte bazı hukukçular, teklifin Genel Kurul görüşmeleri sırasında değişebileceğine dikkat çekiyor. Avukatlar, özellikle HAGB, kanun yolları ve ceza muhakemesine ilişkin maddelerin uygulamada nasıl şekilleneceğinin nihai kanun metniyle netleşeceğini vurguluyor.
“MAHKEMENİN İŞ YÜKÜ ARTIYOR!”
Avukat İnanç Görür, Türkinform’dan Beyza Coşkun’a özel yaptığı açıklamada, “12. yargı paketi kapsamında yapılan düzenlemeler ihtiyaçtan kaynaklı olup, her geçen gün sistem de yenilikler yapılmaktadır. Dinamik bir yaşamda gerekli olan düzenlemeler yapılabilmektedir. Uygulamada en büyük sorun yapılan değişikliklerin saha yansıması olmaktadır. Paketin yasalaşması ile ilk etapta aksaklıklar yaşansa da kısa sürede çözülecektir. Mahkemelerim iş yükü her geçen gün artmakta olup, toplumun sorunlarına hızlı çözüm bulunması için çalışmalar yapılması gerekmektedir. Dijital materyallerin CMK 134. madde kapsamında DNA imha zorunluluğu; bilgisayar aramasında 24 saat hâkim onayı, 15 yıl imha, kopya şüpheliye teslim olarak değiştirildi” ifadesini kaydetti.
“YARGITAY YOLU AÇILDI”
Görür, konuşmalarını şu sözlerle tamamladı:
“Bilgisi sisteme kaydedilen kişi bu süre içinde kişisel verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir nedenin bulunması halinde hâkim veya mahkemeden bu bilgilerin silinmesini talep edebilecek. Bu hüküm uyarınca sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hâkim veya cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek. HAGB kapsamında istinaf mahkemesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararı yargıtay yolu açıldı.”
ŞİMDİ SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?
Komisyondan geçen teklif, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülecek. Milletvekillerinin vereceği önergeler doğrultusunda bazı maddelerde değişiklik yapılması da mümkün olacak. Genel Kurul'da kabul edilmesi halinde teklif Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulacak. Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra ise yürürlüğe girerek yargı sisteminde yeni dönemin başlamasını sağlayacak.
