Gezegenimizin yaşayan en büyük canlısı unvanına sahip olan ve heybetiyle okyanuslara hükmeden mavi balinaların (Balaenoptera musculus) ölüm süreçleri, bilim dünyasını ve doğaseverleri derinden sarsıyor. Devasa boyutlarıyla okyanusların en etkileyici canlılarından biri olan mavi balinaların ölümü, deniz ekosistemi ve iklim dengesi açısından da önemli sonuçlar doğuruyor.
Bilim insanlarına göre Mavi Balina, dünyanın şimdiye kadar yaşamış en büyük hayvanı olarak kabul ediliyor. Ortalama 30 metreye kadar uzayabilen ve 200 tona yaklaşan ağırlığa ulaşabilen mavi balinaların kalbi bir otomobil büyüklüğüne kadar çıkabiliyor.
MAVİ BALİNALARIN ÖLÜMÜ NASIL OLUR?
Edinilen bilgilere göre, bir mavi balina ölüm anının yaklaştığını hissederek evinden kilometrelerce uzağa yüzerek var olan son gücüyle okyanusun derinliklerine dalış yapıyor. Bu olayın ismi ise “whale fall” yani “balina düşüşü” olarak tanımlıyor.
Mavi balinaların ölümünün ardından ise okyanus yaşamında müthiş bir zincirleme etki oluşuyor. Çünkü ölen bir balinanın gövdesi deniz tabanına çöktüğünde binlerce canlı için yeni bir yaşam alanı ortaya çıkıyor.
MAVİ BALİNA ÖLDÜĞÜNDE NE OLUR?
Mavi balina öldüğünde ilk başta köpek balıkları ve yılan balıkları mavi balinanın tonlarca ağırlıkta olan bedeniyle besleniyor. Balinanın tek bir et parçası kalmayana kadar süren bu süreç sonrası ise küçük canlılar için bir besin kapısı ortaya çıkıyor.
Köpek balıkları ve yılan balıklarının günlerce süren beslenmesinden sonra mavi balinadan geride kalan parçalar küçük solucanlara tarafından yok edilir. Tek bir et parçası kalmadığında ise zombi solucan olarak adlandırılan solucanlar ortaya çıkarak balinanın kemiklerini yemeye başlar. Zombi solucanlar mavi balinanın kemiklerine salgıladıkları asitlerle kemiğin içindeki yağı ve proteini açığa çıkarır. Sonrasında ise simbiyotik bakteriler ortaya çıkarak bu besinlerle beslenir ve hep birlikte balinanın etrafında yeni bir bitki yaşamının başlamasını sağlar. Bu sürecin ise yaklaşık 100 yıl sürdüğü belirtiliyor.
Öte yandan tek bir balinanın bedeni 43’ten fazla türü ve 12 bin 490 beslediği ifade ediliyor.
MAVİ BALİNALAR NASIL YOK OLMA NOKTASINA GELDİ?
Mavi balinalar geçmişte yoğun avcılık nedeniyle yok olma noktasına gelmişti. 1900’lü yıllarda başlayan endüstriyel balina avcılığı sırasında yüz binlerce mavi balinanın öldürüldüğü belirtiliyor. Uluslararası koruma kararlarına rağmen tür hâlâ nesli tehlike altındaki canlılar arasında yer alıyor.
Bilim insanları son yıllarda gemi çarpmaları, deniz kirliliği, iklim değişikliği ve okyanuslardaki gürültü kirliliğinin mavi balinalar için ciddi tehdit oluşturduğunu ifade ediyor. Özellikle dev yük gemileriyle yaşanan çarpışmaların balina ölümlerinin başlıca nedenlerinden biri olduğu belirtiliyor.
