Dünya genelinde her yıl 8 Mart'ta kutlanan Dünya Kadınlar Günü, kadınların eşit haklar, çalışma koşulları ve toplumsal yaşamda eşit temsil için yürüttüğü mücadelenin sembolü olarak kabul ediliyor. Kadın hakları hareketinin önemli dönüm noktalarıyla şekillenen bu gün, tarihsel süreçte farklı ülkelerde gerçekleşen protestolar, grevler ve uluslararası toplantılar sonucunda ortaya çıktı. Birleşmiş Milletler tarafından da uluslararası gün olarak kabul edilen 8 Mart'ın ortaya çıkış süreci ve tarihsel gelişimi, kadın hakları mücadelesinin önemli aşamalarını içeriyor.
8 MART'TA NE OLDU?
8 Mart 1857'de ABD'nin New York kentindeki bir tekstil fabrikasında çalışan kadın işçiler çalışma koşullarını protesto etmek amacıyla greve gitti. Grev sırasında fabrikada çıkan yangın nedeniyle kapıları kilitli olan binadan çıkamayan 120 kadın hayatını kaybetti.
8 Mart 1908'de yine New York'ta çoğunluğu sosyalist kadın işçilerden oluşan bir grup, sendikal haklar ve kadınlara oy hakkı talebiyle miting düzenledi.
1917 yılında Rusya'da çarlık yönetimine karşı başlayan ayaklanmalar sırasında kadınlar protestolar düzenleyerek greve katıldı. O dönemde Rusya'da kullanılan Jülyen takvimine göre 23 Şubat olan bu tarih, Gregoryen takvimine göre 8 Mart'a denk geldi.
8 MART DÜNYA EMEKÇİ KADINLAR GÜNÜ TARİHÇESİ
Dünya Kadınlar Günü'nün uluslararası düzeyde resmiyet kazanması 1977 yılında gerçekleşti. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 16 Aralık 1977 tarihinde aldığı kararla, 1917 Şubat Devrimi ile ilişkilendirilen 8 Mart'ın Dünya Kadınlar Günü olarak anılmasını kabul etti.
Türkiye'de Dünya Kadınlar Günü ilk kez 1921 yılında Rahime Selimova ve Cemile Nuşirvanova'nın girişimleriyle gündeme geldi. Ancak uzun yıllar kutlanmasına izin verilmedi.
1975 yılında Birleşmiş Milletler tarafından "Kadın On Yılı" ilan edilmesiyle birlikte Dünya Kadınlar Günü kutlamaları yeniden gündeme geldi. Türkiye'de aynı yıl düzenlenen Kadın Yılı Kongresi ile 8 Mart etkinlikleri yeniden yapılmaya başlandı.
12 Eylül 1980 darbesinin ardından askeri yönetim döneminde 8 Mart kutlamaları yasaklandı. 1984 yılında yeniden demokrasiye geçişle birlikte Dünya Kadınlar Günü etkinlikleri tekrar düzenlenmeye başlandı.
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Dünya Kadınlar Günü'nün tarihçesi 20. yüzyılın başlarına uzanıyor ve kadın hakları mücadelesinin uluslararası düzeyde görünür hale gelmesiyle bağlantılı olarak gelişti.
1908 yılında ABD'nin New York kentinde yaklaşık 15 bin kadın, daha iyi çalışma koşulları ve oy hakkı talepleriyle yürüyüş düzenledi.
1909 yılında ABD Sosyalist Partisi, bu eylemleri anmak amacıyla 28 Şubat tarihini Ulusal Kadınlar Günü olarak ilan etti.
1910 yılında Danimarka'nın Kopenhag kentinde düzenlenen Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı'nda Clara Zetkin'in önerisiyle uluslararası bir kadın günü düzenlenmesi fikri kabul edildi.
1911 yılında Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre'de ilk resmi Uluslararası Kadınlar Günü kutlandı.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER 8 MART’I NE ZAMAN RESMEN KABUL ETTİ?
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 16 Aralık 1977 tarihinde aldığı kararla 8 Mart'ın Dünya Kadınlar Günü olarak anılmasını kabul etti. Bu kararla birlikte üye ülkelere kadın hakları ve uluslararası barışa katkı sağlayan kadınların rolünü vurgulayan etkinlikler düzenlenmesi çağrısı yapıldı.
8 MART NEDEN KUTLANIYOR?
8 Mart Dünya Kadınlar Günü, kadınların eşit haklara sahip olması, çalışma hayatında ve toplumsal yaşamda fırsat eşitliğinin sağlanması ve kadınların topluma katkılarının görünür hale getirilmesi amacıyla anılıyor.
8 MART RESMİ TATİL Mİ?
Türkiye'de 8 Mart Dünya Kadınlar Günü resmi tatil olarak uygulanmıyor. Ancak bazı ülkelerde resmi tatil veya yarım gün tatil uygulamaları bulunuyor.
TÜRKİYE’DE 8 MART’TA NELER YAPILIYOR?
Türkiye'de 8 Mart'ta çeşitli yürüyüşler, paneller, konferanslar, sergiler ve sivil toplum etkinlikleri düzenleniyor. Bu etkinliklerde kadın hakları, toplumsal eşitlik ve kadına yönelik şiddetle mücadele konuları ele alınıyor.
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ’NÜN ÖNEMİ NEDİR?
Dünya Kadınlar Günü, kadınların eğitim, çalışma hayatı ve toplumsal yaşamda eşit haklara sahip olması konularında farkındalık oluşturulmasına yönelik etkinliklerle anılıyor.
ATATÜRK KADIN HAKLARI İÇİN HANGİ ADIMLARI ATTI?
1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile çok eşlilik kaldırıldı ve resmi nikah zorunlu hale getirildi. Kadınlara boşanma ve miras konularında erkeklerle eşit haklar tanındı.
1930 yılında kadınlara belediye seçimlerinde seçme hakkı verildi. 1933 yılında muhtar seçme ve seçilme hakkı tanındı. 1934 yılında yapılan anayasa değişikliği ile kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
Eğitim alanında kız ve erkek çocuklara eşit haklar sağlandı. Kadınların kamu görevlerinde ve farklı meslek alanlarında yer almasının önü açıldı.
