Her yıl 7 Nisan’da kutlanan Dünya Sağlık Günü kapsamında sağlık sistemleri yeniden tartışma konusu oldu. Dünya Sağlık Günü’nde kamu ağırlıklı yapısıyla öne çıkan Türkiye ile özel sektör temelli modeliyle dikkat çeken ABD arasındaki farklar bir kez daha gündeme geldi. Uzmanlara göre iki ülkenin sağlık sistemi, “erişim, maliyet ve kalite” başlıklarında keskin biçimde ayrışıyor.
TÜRKİYE’DE GENİŞ KAPSAMA, ABD’DE DÜŞÜK ERİŞİM
Türkiye’de 2003 sonrası hayata geçirilen Sağlıkta Dönüşüm Programı ile nüfusun neredeyse tamamı genel sağlık sigortası kapsamına alındı. Bu sistem sayesinde vatandaşlar düşük maliyetle hatta çoğu zaman ücretsiz sağlık hizmetine erişim hakkına sahip oldu.
ABD’de ise sağlık sistemi büyük ölçüde özel sigortalar üzerinden ilerliyor. Medicare ve Medicaid gibi kamu programları belirli gruplara hitap ederken, geniş bir kesim sağlık hizmetine erişimde sigorta durumuna bağlı kalıyor.
MALİYET FARKI UÇURUM BOYUTUNDA
ABD, kişi başı sağlık harcamasında dünyanın açık ara en pahalı ülkesi konumunda. Özel sağlık sigortası primleri yıllık on binlerce doları bulurken, tedavi ve ilaç maliyetleri de oldukça yüksek seviyelerde seyrediyor.
Türkiye’de ise kişi başı sağlık harcaması ABD’ye göre çok daha düşük durumda. Türkiye’de insanlar daha düşük bütçeyle geniş nüfusa hizmet verilmesi, sistemi maliyet açısından avantajlı kılıyor ancak kaynakların sınırlı olması zaman zaman hizmet kalitesine baskı oluşturabiliyor.
TÜRKİYE’DE ERİŞİM KOLAYLIĞI ABD’DE HİZMET KALİTESİ
Uzmanlar, Türkiye’de sağlık hizmetine erişimin oldukça kolay olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle Türkiye’nin hemen hemen her şehrine inşa edilen şehir hastaneleri ile sağlık hizmetine ulaşım çok daha kolaylaştırıldı. Ancak yoğunluk nedeniyle randevu bulma ve bekleme süreleri vatandaşlar tarafından bir sorun olarak dile getiriliyor.
ABD’de ise sigortalı bireyler dünyanın en gelişmiş sağlık hizmetlerinden faydalanabiliyor. Ancak sigortasız kişiler için sağlık sistemine erişim hem zor hem de çok yüksek meblağlara çıkıyor.
ABD YÜKSEK HARCAMAYA RAĞMEN GELİŞMİŞ ÜLKELERİN GERİSİNDE
ABD’nin yüksek harcamalarına rağmen sağlık sistemi performansında diğer gelişmiş ülkelerin gerisinde olduğu ifade ediliyor. Türkiye’de ise daha düşük bütçeye rağmen geniş kapsama sağlanması önemli bir başarı olarak değerlendiriliyor.
Sağlık ekonomistleri, ABD’de sistemin karmaşıklığı ve yüksek idari maliyetlerin toplam harcamayı ciddi şekilde artırdığına işaret ediyor. Türkiye’de ise merkezi yapı sayesinde daha düşük maliyetle daha geniş kesimlere hizmet sunulabiliyor.
TÜRKİYE VE ABD’NİN MODELİ FARKLI
Uzmanlara göre Türkiye ve ABD sağlık sistemleri, iki farklı yaklaşım temeli üzerine kurulmuş vaziyette. Türkiye modeli daha çok “herkese erişim” ilkesine dayanırken, ABD modeli “yüksek teknoloji ve kalite” odaklı bir yapı üzerine inşa edilmiş durumda bulunuyor.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından her yıl farklı bir tema ile kutlanan Dünya Sağlık Günü, ülkelerin sağlık sistemlerini gözden geçirmesi ve daha kapsayıcı politikalar geliştirmesi açısından önemli bir fırsat olarak görülüyor.
