Çocukluk dönemi; oturma, emekleme, yürüme, oyun oynama ve çevreyle etkileşim gibi birçok becerinin adım adım kazanıldığı önemli bir gelişim süreci olarak öne çıkıyor. Her çocuğun gelişim hızının aynı olmadığı belirtilirken, ailelerin çocuklarında gözlemlediği belirgin farklılıkların da göz ardı edilmemesi gerekiyor.
Fizyoterapist Canan Darıcı Mehlepçi Türkinform'a yaptığı değerlendirmede, çocukların gelişim sürecinde ailelerin yalnızca eksik görülen becerilere değil, çocuğun güçlü yönlerine ve günlük yaşama katılımına da odaklanması gerektiğini belirtti.
Mehlepçi, profesyonel değerlendirme yapılmasının her zaman çocukta bir problem olduğu anlamına gelmediğini, aksine belirsizlikleri ortadan kaldırarak aileye doğru bir yol haritası sunabileceğini ifade etti.
ÇOCUĞUN GELİŞİMİNDE “BÜYÜYÜNCE DÜZELİR” DİYE BEKLEMEK DOĞRU MU?
Her çocuğun gelişim sürecinin kendine özgü olduğunu belirten Fizyoterapist Canan Darıcı Mehlepçi, ailelerin çocuklarında belirgin bir farklılık gözlemlemesi halinde profesyonel değerlendirmeyi ertelememesi gerektiğini söyledi.
“Her çocuğun gelişim süreci kendine özgü. Ancak aile çocuğunda belirgin bir farklılık gözlemliyorsa ‘biraz daha büyüsün, düzelir’ diye beklemek yerine değerlendirme en erken süreçte yapılmasını önemsiyoruz.”
Erken fark etmenin çocuğun ihtiyacına uygun desteğe zamanında ulaşabilmesi açısından önemli olduğunu belirten Mehlepçi, gelişimsel farklılıkların mümkün olduğunca erken değerlendirilmesinin ailelerin de süreci daha bilinçli takip etmesine yardımcı olabileceğini ifade etti.
ERKEN MÜDAHALE ÇOCUĞU BİR KALIBA SOKMAK MI DEMEK?
Erken müdahalenin yanlış anlaşılmaması gerektiğini vurgulayan Mehlepçi, amaçlarının çocuğu belirli bir gelişim modeline zorlamak olmadığını söyledi.
“Bizim için erken müdahale; çocuğu belirli bir kalıba sokmak değil, onun kendi potansiyelini desteklemek, bağımsızlığını artırmak ve günlük yaşama katılımını güçlendirmek anlamına geliyor.”
Mehlepçi, bu nedenle değerlendirme sürecinde yalnızca çocuğun yapmakta zorlandığı becerilerin değil, yapabildiği ve güçlü olduğu alanların da dikkate alınması gerektiğini belirtti.
ÇOCUĞUN DEĞERLENDİRİLMESİ MUTLAKA BİR SORUN OLDUĞU ANLAMINA MI GELİYOR?
Ailelerin profesyonel değerlendirme konusunda zaman zaman “Çocuğumda bir problem mi var?” kaygısı yaşayabildiğine dikkat çeken Mehlepçi, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını ifade etti.
“Bir çocuğun değerlendirilmesi, mutlaka bir problem olduğu anlamına gelmez. Bazen aileye ‘Gelişim yolunda, şu anda desteğe ihtiyacı yok’ demek de değerlendirme sürecinin bir sonucudur. Önemli olan belirsizliği ortadan kaldırmak ve çocuğun gelişimini doğru şekilde takip etmektir.”
Bu nedenle ailelerin değerlendirmeyi bir “etiketleme” süreci olarak görmemesi gerektiğini belirten Mehlepçi, erken değerlendirmenin gerektiğinde doğru desteğe daha hızlı ulaşılmasını sağlayabileceğini söyledi.
AİLELER ÇOCUKLARINDA HANGİ GELİŞİMSEL İŞARETLERE DİKKAT ETMELİ?
Fizyoterapist Canan Darıcı Mehlepçi, ailelerin çocuklarını günlük yaşam içerisinde gözlemlemesinin önemine dikkat çekerek bazı durumlarda profesyonel değerlendirme alınmasının yararlı olabileceğini belirtti.
Özellikle şu durumların göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti:
- Hareket gelişiminde belirgin gecikme,
- Denge ve koordinasyon güçlükleri,
- Postür ve hareketlerde belirgin farklılıklar,
- Motor becerilerde zorlanma,
- Hareketleri planlamada güçlük,
- Günlük yaşam aktivitelerinde yaşıtlarına göre belirgin bağımlılık,
- Ses, dokunma veya harekete karşı aşırı ya da düşük tepki,
- Oyun ve çevreyle etkileşimde belirgin güçlük.
Mehlepçi, bu belirtilerin tek başına herhangi bir tanı anlamına gelmediğinin altını çizerek, amacın çocuğa etiket koymak değil, ihtiyaç duyduğu desteğin belirlenmesi olduğunu vurguladı.
ÇOCUKLARI YAŞITLARIYLA KIYASLAMAK DOĞRU MU?
Çocukların gelişim hızlarının birbirinden farklı olduğuna dikkat çeken Mehlepçi, ailelerin çocuklarını başka çocuklarla kıyaslamak yerine kendi gelişim sürecini takip etmesinin daha doğru olduğunu söyledi.
“Biz ailelere ‘Çocuğumuz neden diğer çocuklar gibi değil?’ diye bakmamalarını öneriyoruz. Asıl sorumuz ‘Çocuğumuz bugün nerede ve onun gelişimini desteklemek için ne yapabiliriz?’ olmalı.”
Bu yaklaşımın hem ailelerin kaygısını azaltabileceğini hem de çocuğun güçlü yönlerinin daha iyi fark edilmesine yardımcı olabileceğini belirten Mehlepçi, gelişim sürecinde çocuğun bireysel özelliklerinin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
ERKEN FARK ETME ÇOCUĞUN GELİŞİMİNE NASIL KATKI SAĞLIYOR?
Erken fark etmenin çocuğa daha fazla gelişim fırsatı sunmak anlamına geldiğini belirten Mehlepçi, erken müdahalenin yalnızca terapi seanslarından ibaret olmadığını söyledi.
“Biz çocuğu değiştirmeye çalışmıyoruz. Onun güçlü yönlerini destekleyerek, ihtiyaç duyduğu alanlarda gelişimine eşlik ediyoruz.”
Mehlepçi, çocukların gelişim sürecinde ailelerin gözlemlerinin önemli olduğunu, belirgin farklılıklar karşısında profesyonel değerlendirme alınmasının ise doğru yönlendirme açısından değer taşıdığını belirterek ailelere “büyüyünce düzelir” düşüncesiyle uzun süre beklememeleri çağrısında bulundu.
