ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı savaşın maliyeti ve ABD’nin eriyen mühimmat stoğu tartışması gündemdeki yerini koruyor. ABD basınında son haftalarda yer alan analizlerde, son çatışmalar ve yoğun sevkiyatların ardından Washington’un bazı kritik mühimmat stoklarında ciddi azalma yaşandığı belirtildi.
MÜHİMMAT STOĞU İÇİN ABD ÇİN’E BAĞIMLI HALE GELDİ
Yapılan değerlendirmelere göre, ABD söz konusu mühimmatlarını yerine koyabilmek için büyük ölçüde Çin’e bağımlı hale geldi.
Modern füze sistemleri, hassas güdüm kitleri, radarlar, elektronik harp ekipmanları ve motor teknolojilerinde kullanılan nadir toprak elementleri olmadan üretim hatlarının hızlanmasının imkansıza yakın olduğu ifade edilirken, ABD, İran savaşında eriyen mühimmatlarını yerine koymak içinse tedarik zincirinin büyük bir kısmı Çin’in elinde bulunan minerallere ihtiyaç duyacağı vurgulanıyor.
HANGİ NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ SİLAH SANAYİNDE KULLANILIYOR
Modern mühimmat sistemlerinin büyük bir çoğunluğunu üretebilmek için nadir toprak elementleri gerekiyor. Bunu yapabilmek için de Çin’de bulunan belirli mineral ve hammaddelerin temin edilmesine ihtiyaç var.
Çin, dünyadaki nadir toprak elementleri işleme kapasitesinin büyük bölümünü elinde bulunduruyor. Çin’in elinde bulundurduğu ve savunma sanayisinde kullanılan başlıca elementlerin ise şu şekilde olduğu ifade ediliyor;
- Neodimyum: Yüksek güçlü mıknatıslar
- Disprosyum: Isıya dayanıklı motor sistemleri
- Praseodimyum: Radar ve güdüm sistemleri
- Samaryum: Füze elektroniği ve sensörler
Bu minerallerin füze kanatçıkları, güdüm kitleri, radar sistemleri, jet motorları ve hassas elektronik bileşenlerde kullanıldığı belirtiliyor.
NEDEN NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ KRİTİK?
ABD’de maden rezervleri bulunsa da işleme kapasitesi uzun yıllar boyunca dışarı kaydı. Özellikle düşük maliyetli Çin üretimi nedeniyle rafinasyon ve işleme zinciri büyük ölçüde Asya’ya taşındı.
Edinilen bilgilere göre nadir toprak elementlerini savunma sanayinde kullanmak için tek sorun sadece madeni çıkarmak değil. Bu elementleri rafine etmek, askeri kaliteye getirmek, Manyetik bileşen üretmek ve elektronik sisteme entegre etmek gibi işlemlerin olduğu belirtiliyor. Bu işlemler zincirinin ise mevcuttaki en büyük oyuncusunun Çin olduğunun altı çiziliyor.
ABD’NİN ERİYEN MÜHİMMAT STOKLARI
Amerikan basınının iddiasına göre ABD’nin İran savaşında yoğun olarak kullandığı ve azalan füze stokları ise şu şekilde;
- Hassas saldırı füzelerinde yaklaşık %45 azalma
- THAAD envanterinde yaklaşık %50 düşüş
- Patriot füze stoklarında %50’ye yakın tüketim
- Tomahawk stoklarında %30’a yakın azalma
- JASSM stoklarında %20’nin üzerinde düşüş
- SM-3 ve SM-6 sistemlerinde yaklaşık %20 kullanım
Bu rakamlar resmî Pentagon verisi olarak doğrulanmasa da dünyada geniş yankı uyandırdı.
