ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sonrası küresel enerji piyasalarında dalgalanma arttı. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda sevkiyat riskinin yükselmesiyle birlikte brent petrol fiyatı kısa sürede 70 dolar seviyesinden 78 dolara çıktı.
PETROLDEKİ YÜKSELİŞ POMPAYA ZAM BASKISI YARATTI
Uluslararası piyasalardaki bu artış ve döviz kurundaki hareketlilik, Türkiye’de benzin ve motorin fiyatları üzerinde ciddi bir zam baskısı oluşturdu. Sektör kaynaklarına göre motorine 6,70 TL, benzine ise 2,50 TL zam beklentisi bulunuyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan pompaya yansımaması için uygulanan bir vergi düzenleme mekanizmasıdır. Bu sistemde; petrol fiyatı veya döviz kuru artışı nedeniyle akaryakıt fiyatı yükselirse, artış kadar Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düşürülür ve böylece pompa fiyatı sabit tutulur. Tersi durumda, yani uluslararası fiyatlar düştüğünde ise ÖTV artırılarak devletin vergi kaybı telafi edilir. Amaç, akaryakıt fiyatlarındaki ani artışların enflasyona etkisini sınırlamaktır.
EŞEL MOBİL NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Eşel mobil sistemi ilk olarak 17 Mayıs 2018’de uygulanmaya başlanmış, 2021 yılının son çeyreğinde ise kaldırılmıştı. Son dönemde petrol fiyatlarındaki yükseliş sonrası Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sistemi yeniden devreye alma ihtimali üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Ancak uygulamanın ne zaman başlayacağına dair henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Uzmanlara göre sistemin yeniden yürürlüğe girmesi, özellikle petrol fiyatlarının yüksek seyrettiği dönemlerde akaryakıt zamlarını sınırlayarak tüketici fiyatlarını dengeleyebilir. Akaryakıt fiyatları, brent petrol ve döviz kurundaki gelişmelere bağlı olarak değişmeye devam ediyor. Eşel mobil sisteminin yeniden uygulanıp uygulanmayacağı ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
