Yaz aylarında özellikle açık havada geçirilen saatlerde artan sıcaklık, kıyafet seçimini de önemli hale getiriyor. Bugüne kadar serin kalmak isteyenlerin ilk tercihlerinden biri açık renkli kıyafetler olurken, bilim insanları bu alışkanlığı değiştirebilecek yeni bir kumaş geliştirdi. Çin’deki Zhengzhou Üniversitesi öncülüğünde ve Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi araştırmacılarının da yer aldığı ekip tarafından geliştirilen mor renkli özel kumaş, güneş altında serin kalmayı sağlayan yapısıyla dikkat çekti. Üstelik kumaşın en şaşırtıcı özelliği yalnızca serinletmesi değil. Koyu renkli olmasına rağmen güneş ışığının büyük bölümünü geri yansıtması, teknolojiyi benzerlerinden ayırıyor.
MOR RENKTE AMA GÜNEŞİ İÇERİ ALMIYOR
Normalde koyu renkli kıyafetler güneş ışığını daha fazla emdiği için sıcak havalarda daha fazla ısınabiliyor. Bu nedenle pasif soğutma amacıyla geliştirilen kumaşların büyük bölümünde beyaz ve açık renkler tercih ediliyor. Yeni kumaş ise bu kuralı adeta tersine çeviriyor. Araştırmacıların ölçümlerine göre kumaş, güneş ışığının ortalama yüzde 87,6’sını geri yansıtıyor. Böylece güneşten aldığı ısıyı azaltırken, vücuttan gelen ısının da dışarı atılmasına yardımcı oluyor.
KUMAŞIN SIRRI MİKROSKOBİK YAPISINDA
Ortaya çıkan etkinin arkasında kumaşın liflerinde oluşturulan özel yapı bulunuyor. Araştırmacılar kumaşın liflerinde mor renkli metal-organik bir malzeme ile çinko oksit parçacıkları kullandı. Bu özel yapı bir yandan kumaşa mor rengini verirken diğer yandan güneş enerjisinin önemli bölümünün geri yansıtılmasını sağlıyor. Ancak kumaşın çalışma sistemi yalnızca güneş ışığını geri çevirmekten ibaret değil.
VÜCUDUN ISISINI DA DIŞARI ATIYOR
Yeni kumaşın ikinci önemli özelliği, vücuttan gelen ısıyı kızılötesi ışınım şeklinde dışarı verebilmesi. Yapılan ölçümlerde kumaşın orta kızılötesi bölgedeki ısı yayma oranının yüzde 96,4 olduğu belirlendi. Yani kumaş, bir taraftan güneşten gelen ısıyı mümkün olduğunca engellerken diğer taraftan vücutta biriken ısının dışarı taşınmasına yardımcı oluyor. Bu iki özellik bir araya geldiğinde kumaşın sıcak havalarda serinletici etki oluşturması sağlanıyor.
DENEYDE SONUÇ ŞAŞIRTTI: 8 DERECE FARK
Araştırmacılar kumaşın gerçekten serinletici bir etki oluşturup oluşturmadığını görmek için deri benzeri yapay bir yüzey üzerinde test gerçekleştirdi. Gündüz saatlerinde yapılan deneylerde yeni mor kumaşla kaplanan yapay deri, üzeri kumaşla kaplanmamış yüzeye göre 8 dereceye kadar daha serin kaldı. Karşılaştırmada beyaz pamuklu kumaşın sağladığı en yüksek sıcaklık düşüşü 4,6 derece, normal mor pamuklu kumaşın sağladığı düşüş ise 2,8 derece olarak ölçüldü. Bu sonuç, özellikle koyu renkli kıyafetlerin sıcak havalarda da serinletici amaçla kullanılabilmesinin önünü açabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
AÇIK RENK KIYAFET DÖNEMİ DEĞİŞEBİLİR
Yeni çalışmanın en dikkat çekici taraflarından biri, serinletici kumaşların yalnızca beyaz veya çok açık renklerde üretilmek zorunda olmadığını göstermesi. Araştırmacılar, benzer yöntemin gelecekte farklı renklerde kumaşlara da uygulanabileceğini düşünüyor. Bu da özellikle sıcak iklimlerde yaşayanlar, açık havada çalışanlar ve yaz aylarında uzun süre güneş altında kalanlar için yeni nesil serinletici kıyafetlerin geliştirilmesinin önünü açabilir.
KLİMAYA ALTERNATİF OLABİLİR Mİ?
Teknolojinin dikkat çeken bir başka yönü ise serinletme işlemi için elektrik ya da ayrı bir enerji kaynağına ihtiyaç duymaması. Kumaş, güneş ışığını geri yansıtıp vücuttan gelen ısıyı dışarı yayarak pasif soğutma sağlıyor. Bu nedenle gelecekte sıcak bölgelerde kullanılan kıyafetlerden iş güvenliği ekipmanlarına kadar farklı alanlarda değerlendirilme potansiyeli bulunuyor. Şimdilik çalışmalar deneysel aşamada olsa da ortaya çıkan sonuç, sıcak hava koşullarında giyim teknolojisinin nasıl değişebileceğine dair dikkat çekici bir örnek sunuyor.
Güneşin altında bile daha serin kalabilen, üstelik mor renkte üretilebilen bu kumaş, geleceğin yazlık kıyafetlerinin nasıl görüneceğine dair önemli bir ipucu veriyor.
