ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükseldi. Küresel petrol ve LNG taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazda yaşanabilecek olası bir kapanma senaryosu, enerji fiyatları üzerinden dünya ekonomisini sarsabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.
Selçuk Gülten, Türkinform’a yaptığı değerlendirmede özellikle Asya ve Avrupa ekonomilerinin bu süreçten ilk etkilenecek bölgeler olacağını belirtti ve ekledi:
"Hürmüz Boğazı kapatıldığı zaman petrol ve gaz alan ülkeler etkilenir, ilk etapta Çin, ikincisi Hindistan, üçüncüsü Avrupa Birliği. Bu ülkelerde enflasyon artabilir. Ama bizim Türkiye açısından doğrudan etkilenme ihtimalimiz sınırlı."
KÜRESEL ENERJİ ARZININ DARBOĞAZI
Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı, özellikle Çin, Hindistan ve Avrupa Birliği için hayati öneme sahip. Gülten’e göre boğazın kapanması halinde enerji arzında yaşanacak kesinti, bu ülkelerde üretim maliyetlerini artırarak enflasyon baskısını güçlendirebilir.
Uzman, kısa süreli bir kapanmanın bile piyasalarda sert fiyat hareketlerine yol açabileceğini belirtirken, uzun süreli kapanmanın ise pandemi dönemine benzer küresel bir enflasyon dalgasını tetikleyebileceğini vurguladı:
"Uzun süre kapalı kalma durumunda pandemi döneminde fiyatlar ciddi bir oranda yükselmişti. Bu kapatma tedbirleriyle pek çok ürün bazı ülkelerden alınamaz hale gelmişti. Savaşın uzaması halinde dünya ekonomisinde enflasyonist dönem yeniden başlayabilir."
TÜRKİYE DOĞRUDAN DEĞİL, DOLAYLI ETKİLENİR
Gülten, Türkiye’nin Hürmüz kaynaklı bir krizden doğrudan etkilenme ihtimalinin sınırlı olduğunu ifade etti. Türkiye’nin enerji tedarik yapısının çeşitliliği ve ihracat pazarlarının konumu, doğrudan bir şok riskini azaltıyor. Uzman, bu noktada şunları anlattı:
"Bizim satış yaptığımız coğrafyalarda enerji fiyatları artıyor. Bu durum bazı sektörlerde Türkiye’ye rekabet avantajı da sağlayabilir. Avrupa’da fiyatlar yükselirse ürünlerimiz nispeten ucuz kalacağı için tercih edilir. Ama küresel tedarik zincirleri olumsuz etkilenebilir; Türkiye’ye etkisi dolaylı olur."
UZUN SÜRELİ KAPANMA ENFLASYONU TETİKLER
Boğazın uzun süreli kapanması halinde enerji maliyetlerindeki kalıcı artışın küresel ölçekte üretim ve lojistik giderlerini yükselteceğini belirten Gülten, bunun yeni bir enflasyonist süreci beraberinde getirebileceğini söyledi.Pandemi dönemindeki tedarik zinciri kırılmalarını hatırlatan Gülten, savaşın uzaması ve enerji geçiş yollarının kalıcı biçimde aksaması halinde benzer bir küresel ekonomik baskının yeniden yaşanabileceğine dikkat çekti.
"Dünya ekonomisi daha çok etkilenir, küresel tedarik zincirleri olumsuz etkilenebilir. Türkiye’ye etkisi çok dolaylı olur, ama ihracat açısından bazı fırsatlar da yaratabilir."
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir kapanma dünya ekonomisi açısından yüksek risk taşırken; Türkiye’nin etkilenme düzeyi daha çok küresel ticaret ve fiyat kanalı üzerinden şekillenecek gibi görünüyor.
