Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, son dönemde IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılık vakalarındaki artışa ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Dijital bankacılığın yaygınlaşması ve para transferlerinin saniyeler içinde tamamlanmasının suç örgütleri tarafından kullanıldığını belirten Kırık, vatandaşların gelen ödeme taleplerini çoğu zaman sorgulamadan yerine getirebildiğini söyledi. Kırık, özellikle mobil bankacılık kullanımındaki artışla birlikte işlem detaylarının gözden kaçırıldığını ifade etti.
"SUÇ ÖRGÜTLERİ İÇİN UYGUN ZEMİN OLUŞTURUYOR"
Kırık, “Son dönemde IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılıkların artmasının temel nedeni, dijital bankacılığın yaygınlaşması ve para transferlerinin artık saniyeler içinde gerçekleşmesidir. Dolandırıcılar da bu hızı kendi lehlerine kullanıyor” dedi.
Vatandaşların yoğunluk içinde gelen mesajları veya para taleplerini sorgulamadan yerine getirebildiğini kaydeden Kırık, “Özellikle mobil bankacılık kullanımının artması, birçok kişinin işlem yaparken detay kontrolünü atlamasına neden oluyor. Bu da suç örgütleri için uygun bir zemin oluşturuyor” ifadelerini kullandı.
"VATANDAŞ FARKINDA OLMADAN KARA PARA ZİNCİRİNE DAHİL EDİLEBİLİYOR"
En yaygın yöntemlerin sahte alışveriş ilanları, kapora tuzakları, yanlışlıkla para gönderme bahanesi ve kiralık hesap kullanımı olduğunu belirten Kırık, ikinci el ürün satışlarında vatandaşlardan kapora talep edildiğini, para gönderildikten sonra ise karşı tarafın ortadan kaybolduğunu söyledi.
Kırık, “Bazı durumlarda ise hesabınıza para gönderilip başka bir hesaba iade etmeniz isteniyor. Bu senaryoda vatandaş farkında olmadan kara para zincirine dahil edilebiliyor” dedi.
PSİKOLOJİK BASKIYLA HIZLI KARAR ALDIRIYORLAR
Dolandırıcıların en etkili yöntemlerinden birinin psikolojik baskı olduğunu vurgulayan Kırık, “Aciliyet hissi yaratırlar, resmi kurum gibi davranırlar, mağdurun panikle düşünmesini engellerler. ‘Hesabınız riskte’, ‘ödeme hemen yapılmalı’, ‘icra işlemi başladı’ gibi ifadelerle insanları korkutarak hızlı karar verdirmeye çalışırlar” diye konuştu.
Kırık, dolandırıcılık olaylarının çoğunda teknik yöntemlerden çok ikna yöntemlerinin kullanıldığını ifade etti.
IBAN PAYLAŞIRKEN DİKKAT!
IBAN paylaşımının tek başına her zaman büyük risk anlamına gelmediğini belirten Kırık, birçok yasal işlemde de İBAN bilgisinin kullanıldığını söyledi.
Kırık, “Ancak IBAN bilgisinin ad soyad, telefon numarası, T.C. kimlik numarası, adres, e-posta ve banka bilgileriyle birleşmesi halinde risk ciddi şekilde artar. Çünkü dolandırıcılar bu verileri kullanarak güven veren sahte senaryolar kurabilir” dedi.
En tehlikeli durumun İBAN ile birlikte doğrulama kodu, kart bilgisi, internet bankacılığı şifresi veya kimlik fotoğrafı paylaşılması olduğunu belirten Kırık, bunun hesap ele geçirme, sahte üyelik açma ve kredi başvurusu gibi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Kırık, “Vatandaşlar IBAN’ı paylaşsa bile asla ek güvenlik bilgilerini vermemelidir. Esas tehlike çoğu zaman IBAN değil, yanında verilen diğer bilgilerdir” ifadelerini kullandı.
MAĞDURLARA İLK SAAT UYARISI
Dolandırıcılığa maruz kalan kişilerin vakit kaybetmeden bankalarıyla iletişime geçmesi gerektiğini belirten Kırık, hesabın bloke ettirilmesi veya şüpheli işlem bildirimi yapılmasının önem taşıdığını kaydetti.
Kırık, “Ardından savcılık, emniyet siber suçlar birimleri veya ilgili kolluk kuvvetlerine resmi başvuru yapılmalıdır. Dekontlar, mesaj kayıtları, telefon numaraları, ekran görüntüleri ve ilan linkleri mutlaka saklanmalıdır. İlk saatlerde yapılan başvurular süreci hızlandırabilir” dedi.
Para transferlerinin tamamen izsiz olmadığını ifade eden Kırık, bankacılık sisteminde hesap hareketleri, IP kayıtları, cihaz bilgileri, transfer zinciri ve hesap sahiplerinin incelenebildiğini söyledi.
Kırık, “Özellikle para farklı hesaplara dağıtılsa bile dijital iz bırakılması mümkündür. Bu nedenle birçok kişi ‘para gitti, bulunmaz’ diye düşünse de erken müdahalede önemli sonuçlar alınabilir” diye konuştu.
BANKA KAYITLARI SORUŞTURMADA KRİTİK ROL OYNUYOR
Bankaların şüpheli işlem takibi, olağan dışı hareketlerin izlenmesi, güvenlik uyarıları ve gerekli durumlarda hesap kısıtlamaları konusunda sorumlulukları bulunduğunu belirten Kırık, kullanıcıların kendi rızasıyla yaptığı transferlerde hukuki sürecin farklı değerlendirilebildiğini kaydetti.
Kırık, “Yine de banka kayıtları soruşturmada kritik önem taşır. Bu yüzden mağdur olan vatandaş hemen resmi süreci başlatmalı, savcılığa suç duyurusunda bulunmalıdır” dedi.
