Türkiye’de son yıllarda artan ilaç tedarik sıkıntısı, hem hastaların ilaca erişimini hem de eczanelerin işleyişini doğrudan etkileyen önemli bir sorun haline geldi. Özellikle döviz kurundaki dalgalanmalar ve mevcut ilaç fiyatlandırma politikası, piyasada zaman zaman yaşanan ilaç yokluklarının temel nedenleri arasında gösteriliyor.
Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) Genel Başkanı Ecz. Nurten Saydan, Türkiye’de giderek derinleşen ilaç tedarik sıkıntısına ilişkin Türkinform muhabiri Sümeyye Aksu’ya açıklamalarda bulundu.
İLAÇ TEDARİKİNDE ARTAN SORUNLAR HASTALARI VE ECZACILARI ZORLUYOR
Saydan, ilaç temininde yaşanan sorunların temelinde döviz kuru ile mevcut ilaç fiyatlandırma politikası arasındaki uyumsuzluğun yer aldığını belirtti.
Son yıllarda ilaç temininde ciddi aksamalar yaşandığını ifade eden Saydan, özellikle kronik hastalıkların tedavisinde kullanılan bazı hayati ilaçlara erişimde zaman zaman sıkıntı oluştuğunu söyledi. İlaçların sağlık sistemi açısından stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayan Saydan, “İlaç, ne zaman ve kime lazım olacağı belli olmayan bir üründür. Bu nedenle her an erişilebilir olması zorunludur. Ancak bugün gelinen noktada hastalarımız ve eczacılarımız ciddi mağduriyet yaşamaktadır” dedi.
“FİYAT POLİTİKASI ÜRETİMİ VE TEDARİKİ OLUMSUZ ETKİLİYOR”
Saydan, ilaçta uygulanan fiyatlandırma sisteminin sektör üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek, üretici ve tedarikçi firmaların maliyetlerini karşılayamaması nedeniyle piyasadan çekilme veya arzı azaltma yoluna gittiğini savundu. Bu durumun piyasada ilaç bulunabilirliğini daha da zorlaştırdığını ifade etti.
Saydan, özellikle Sağlık Bakanlığı’nın uyguladığı fiyat politikalarının güncel ekonomik koşullarla uyumlu olmadığını dile getirerek, mevcut sistemin ilaç arz güvenliğini tehdit eder hale geldiğini söyledi.
İLAÇ TEDARİK SORUNLARININ TEMEL NEDENLERİ
Saydan, Türkiye’de ilaç tedarikinde yaşanan sorunların temelinde döviz kuru ile ilaç fiyatlandırma sistemi arasındaki uyumsuzluğun bulunduğunu belirtti. Saydan, Euro kurunun 52 TL seviyelerine yükselmesine rağmen ilaç fiyatlandırmasında esas alınan kurun 29,11 TL’de kaldığını hatırlatarak, bu durumun sektörde ciddi bir maliyet baskısı oluşturduğunu ifade etti. Söz konusu farkın hem üretici hem de ithalatçı firmaları zorladığını dile getiren Saydan, bu nedenle piyasaya ilaç arzının azaldığını ve tedarik zincirinde aksamalar yaşandığını kaydetti.
Bir diğer önemli sorun olarak “zam beklentisi nedeniyle ürün sevkiyatının kısıtlanmasını” gösteren Saydan, bazı firmaların olası fiyat artışlarını bekleyerek ilaçları sınırlı şekilde piyasaya sunduğunu ve bunun da eczanelerde dönemsel yokluklara yol açtığını söyledi.
DIŞA BAĞIMLILIK KIRILGANLIĞI ARTIRIYOR
Türkiye’nin ilaç sektöründe büyük ölçüde dışa bağımlı olduğuna dikkat çeken Saydan, özellikle etken madde ve bitmiş ürün tedarikinde yurtdışına bağımlılığın döviz kuruna karşı sistemi daha kırılgan hale getirdiğini ifade etti. Küresel piyasalarda yaşanan dalgalanmaların doğrudan Türkiye’deki ilaç fiyatlarını ve bulunabilirliğini etkilediğini söyledi.
“MEVCUT SİSTEM ARTIK YETERSİZ”
Saydan, mevcut ilaç fiyatlandırma modelinin günümüz ekonomik koşullarını karşılamakta yetersiz kaldığını belirterek, “Dönemsel Avro Değeri (DAD) sistemi artık işlevini kaybetmiştir” dedi. Bu sistemin ilaç bulunabilirliğini artırmak yerine sorunu derinleştirdiğini savundu.
TEİS olarak sağlık otoritelerine çağrıda bulunduklarını ifade eden Saydan, anlık çözümler yerine kalıcı ve yapısal reformlara ihtiyaç olduğunu vurguladı. İlaç fiyatlarının reel ekonomik göstergelere göre yeniden belirlenmesi gerektiğini dile getiren Saydan, aksi halde tedarik sorunlarının devam edeceği uyarısında bulundu.
“KALICI ÇÖZÜM ŞART”
Saydan, ilaç sektöründe sürdürülebilir bir yapı için fiyatlandırma sisteminin yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunurken, hem hastaların ilaca erişiminin güvence altına alınmasını hem de eczanelerin sürdürülebilirliğinin korunmasını hedefleyen yeni bir modelin zorunlu hale geldiğini belirtti.
