Türkiye’de kullanımı giderek artan insansız hava araçları için yeni dönem başlıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, İHA’ların tasarımı, üretimi, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine ilişkin usul ve esasları yeniden düzenleyen “İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı” taslağını genel görüşe açtı.
Yeni düzenleme kapsamında İHA operasyonları, taşıdığı riske göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç kategoriye ayrılacak. Sertifikalı kategoride yer alan İHA’lar, gerekli şartları karşılamaları halinde kalabalık insan grupları üzerinde uçuş yapabilecek, insan ve tehlikeli madde taşınmasında kullanılabilecek.
İHA TAKİP SİSTEMİ KURULACAK
Taslakla birlikte Türkiye’de İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi kurulacak. SHGM tarafından işletilecek sistem sayesinde İHA’ların anlık konumları ve uçuş durumları merkezi olarak izlenebilecek.
Sistem, uçuş izni başvurularını, onayları ve iptalleri çevrim içi olarak kayıt altına alacak. Aynı hava sahasını aynı anda kullanmak isteyen birden fazla İHA için çatışma tespiti yapılacak ve işleticiler uyarılacak. Ayrıca coğrafi bölge verileri dijital formatta yayımlanarak gerçek zamanlı güncellenecek.
KAYIT VE TESCİL ZORUNLULUĞU GETİRİLİYOR
Özel veya sertifikalı kategoride operasyon yapanlar ile açık kategoride azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üzeri olan İHA’ları işletenler SHGM sistemine kayıt yaptıracak. Kamera, mikrofon gibi kişisel veri kaydedebilen sensörlere sahip İHA’lar için de kayıt zorunluluğu uygulanacak.
Sertifikalı kategorideki İHA’lar ile azami kalkış ağırlığı 150 kilogram ve üzerinde olan araçlar, SHGM Hava Aracı Sicili’ne tescil edilecek. Kayıt ve tescil başvuruları, ilgili kurumların işlemlerinin tamamlanmasının ardından en geç 15 iş günü içinde sonuçlandırılacak.
YABANCI İHA’LARA 20 GÜN ŞARTI
Yabancı tescilli İHA’ların Türk hava sahasında operasyon yapabilmesi için en az 20 gün önce SHGM’ye başvuru yapılması ve izin alınması gerekecek. Başvuru sırasında ilgili ülke otoritesinden alınan geçerli operasyonel yetkilendirme ve talep edilen risk analizleri sunulacak.
Acil durum, kamu güvenliği, basın-yayın faaliyetleri ve afet müdahalesi gibi öngörülemeyen hallerde SHGM başvuru süresini kısaltabilecek veya geçici uçuş izni verebilecek.
KURALLARA UYMAYANLARA CEZA
Talimat hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili idari para cezası yönetmeliği hükümleri uygulanacak. SHGM, denetimlerde şartları karşılamadığı belirlenen işleticilerin operasyonel yetkilendirmelerini, Hafif İHA İşleticisi Sertifikası’nı ve pilot yetkinlik belgelerini askıya alabilecek veya iptal edebilecek.
Gerekli izinler alınmadan ya da belirlenen sahaların dışına çıkılarak yapılan uçuşlarda idari yaptırım süreci başlatılacak. Suç teşkil eden durumlarda ise Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak.
TERÖR VE MAHREMİYET HASSASİYETİ
Yeni taslakta güvenlik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler de yer aldı. İşletici ve pilotlar, İHA’nın terör veya yasa dışı amaçlarla kullanılmasına karşı gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak. Mahremiyet ihlallerinde Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak.
Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için yaş sınırı 16 olacak. Ancak C0 sınıfı İHA’ların işletilmesinde, azami kalkış ağırlığı 500 gramın altında olan İHA’larda ve 16 yaşından büyük yetkin bir pilotun doğrudan denetimi altında yapılan uçuşlarda asgari yaş şartı aranmayacak.
