Kıbrıs'ta 21 Aralık 1963 tarihinde Rum silahlı gruplarının Kıbrıs Türklerine yönelik başlattığı ve tarihe “Kanlı Noel” olarak geçen saldırıların üzerinden 62 yıl geçti. Ada genelinde yaşanan olaylarda yüzlerce Kıbrıs Türkü yaşamını yitirirken, onlarca köy boşaltıldı ve Kıbrıs Türk halkı uzun yıllar sürecek bir kuşatma dönemine girdi.
RUM SALDIRILARI TOPLU ŞİDDETE DÖNÜŞTÜ
21 Aralık 1963’te başlayan saldırılar, Kıbrıs Türkleri ile Rumlar arasında ortaklık esasına dayalı olarak kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin fiilen sona ermesine yol açtı. Rum silahlı gruplar, Türk yerleşimlerine yönelik silahlı baskınlar düzenlerken, Lefkoşa başta olmak üzere birçok bölgede siviller hedef alındı. İlk saldırılarda sadece Lefkoşa’da 92 Kıbrıs Türkü hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı.
Rum tarafının Enosis hedefi doğrultusunda hazırlandığı Akritas Planı, 21 Aralık 1963 itibarıyla uygulamaya konuldu. Plan kapsamında Türk köyleri kuşatma altına alındı, siviller zorla yerlerinden edildi. Bu süreçte 103 Türk köyü boşaltılmak zorunda kaldı, Ada genelinde Kıbrıs Türkleri dar alanlara sıkıştırıldı.
AYVASIL VE KUMSAL KATLİAMLARI YAŞANDI
23 Aralık 1963’te Lefkoşa’ya bağlı Ayvasıl köyünde esir alınan 21 Kıbrıs Türkü katledilerek toplu mezara gömüldü. Bir gün sonra Kumsal bölgesinde düzenlenen saldırıda ise Türk Alayı’nda görevli Binbaşı Nihat İlhan’ın eşi ve üç çocuğu evlerinin banyosunda öldürüldü. Bu olay, tarihe Kumsal Katliamı olarak geçti. Katliamın yaşandığı ev, daha sonra Barbarlık Müzesi olarak ziyarete açıldı.
1963-1964 yıllarında devam eden olaylarda toplam 364 Kıbrıs Türkü hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla Ada’ya Barış Gücü gönderildi ve ilk birlikler 14 Mart 1964’te Kıbrıs’a ulaştı. Ancak bu adım, Rum saldırılarını tamamen durdurmaya yetmedi.
ERENKÖY DİRENİŞİ VE CENGİZ TOPEL
6 Ağustos 1964’te Rum güçleri Erenköy’e kapsamlı bir saldırı başlattı. Bölgeyi savunan Türk mücahitler direnişi sürdürürken, Türk Hava Kuvvetleri uyarı uçuşları gerçekleştirdi. Bu çatışmalar sırasında Yüzbaşı Cengiz Topel’in kullandığı uçak düşürüldü. Esir alınan Topel, işkence sonucu hayatını kaybetti ve Cumhuriyet döneminin ilk hava harp şehidi oldu.
1967 SALDIRILARI VE BASKI DÖNEMİ
15 Kasım 1967’de Rum ve Yunan birlikleri Geçitkale’ye saldırarak yeni bir katliam gerçekleştirdi. Bu tarihten sonra Rum yönetimi, Kıbrıs Türklerine yönelik ekonomik ve sosyal baskıları artırdı. 1963-1974 dönemi, Kıbrıs Türk halkı için göç, toplu mezarlar ve ağır yaşam koşullarıyla geçti.
1974 DARBESİ VE BARIŞ HAREKATI
15 Temmuz 1974’te Yunan cuntasının desteklediği Nikos Sampson’un darbesiyle Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması hedeflendi. Bunun üzerine Türkiye, garantörlük hakkını kullanarak 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs Barış Harekatı’nı başlattı. Harekatın ikinci aşaması ise 14 Ağustos’ta gerçekleştirildi ve 16 Ağustos’ta ateşkes ilan edildi.
Barış Harekatı sonrasında Kıbrıs Türkleri kendi yönetim yapılarını oluşturmaya başladı. 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi, 15 Kasım 1983’te ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu.
KKTC’de her yıl 21-25 Aralık tarihleri arasında Milli Mücadele ve Şehitler Haftası kapsamında Kanlı Noel’de ve sonrasında hayatını kaybedenler anılıyor.
