Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu'nda cinsiyet değişikliği sürecinde mahkemeden izin alınmasını zorunlu kılan düzenlemeye ilişkin yapılan itiraz başvurusunu karara bağladı. Yüksek Mahkeme, söz konusu şartın bireyin özel hayatına ve maddi-manevi varlığını geliştirme hakkına müdahale niteliği taşıdığını kabul etmekle birlikte, bu sınırlamanın Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmetti.
YEREL MAHKEME DÜZENLEMENİN İPTALİNİ TALEP ETTİ
Başvuru, bir yerel mahkeme tarafından yapıldı. Mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nda yer alan cinsiyet değişikliği için mahkemeden izin alınması şartının Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini istedi.
İtiraz başvurusunda, cinsiyet değişikliğine ilişkin kararların çeşitli hukuki sonuçlar doğurduğu, askerlik hizmeti ve bazı meslek alanları gibi konularda etkiler oluşturabileceği ileri sürüldü.
AYM ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKINI DEĞERLENDİRDİ
Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, özel hayata saygı hakkının bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını da kapsadığını belirtti.
Kararda, cinsiyet değişikliği sürecinin mahkeme iznine bağlanmasının bu haklar üzerinde bir sınırlama oluşturduğu ifade edildi. Ancak Yüksek Mahkeme, söz konusu sınırlamanın kanuni bir dayanağa sahip olduğunu ve belirli usul kuralları çerçevesinde uygulandığını kaydetti.
AŞAMALI SÜREÇ VE YARGISAL DENETİM VURGUSU
AYM, Türk Medeni Kanunu'nda cinsiyet değişikliği sürecinin aşamalı şekilde düzenlendiğine dikkat çekti. Kararda, ilk aşamada kişinin cinsiyet değiştirmeye uygun olup olmadığının mahkeme tarafından değerlendirildiği, bu süreçte tıbbi ve hukuki koşulların birlikte ele alındığı belirtildi.
Mahkeme izni şartının, sürecin belirli kurallar çerçevesinde yürütülmesini ve yargısal denetim altında gerçekleşmesini amaçladığı ifade edildi.
KAMU DÜZENİ VE HUKUKİ BELİRLİLİK GEREKÇESİ
Kararda, cinsiyet değişikliği sürecinin yalnızca bireysel hakları değil; nüfus kayıtları, medeni durum, askerlik yükümlülüğü ve çalışma hayatı gibi birçok alanı da etkilediği vurgulandı.
AYM, mahkeme izni şartının kamu düzeninin korunması ve hukuki belirliliğin sağlanması bakımından meşru bir amaç taşıdığını değerlendirdi. Ayrıca düzenlemenin, kişilerin gereksiz tıbbi müdahalelere maruz kalmasının önüne geçmeyi hedeflediği belirtildi.
Yüksek Mahkeme, yapılan inceleme sonucunda mahkeme izni şartının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olduğuna karar verdi.
Bu kapsamda, yerel mahkemenin iptal talebi reddedildi. Böylece Türk Medeni Kanunu'nda yer alan cinsiyet değişikliği için mahkemeden izin alınması şartı yürürlükte kalmaya devam edecek. Ancak sınırlamanın ölçülü ve Anayasa'ya uygun olduğuna hükmederek iptal talebini reddetti.
