Kazakistan’da eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’e tanınan ayrıcalıklardan biri daha sona erdi. Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in kararıyla Nazarbayev’in ülkenin önemli dış politika meselelerinde devlet kurumları, yetkililer ve kamuoyu nezdinde sahip olduğu ömür boyu özel statü yürürlükten kaldırıldı.
Değişiklik, Kazakistan’ın 2020-2030 dönemini kapsayan Dış Politika Konsepti’nde yapılan güncelleme kapsamında gerçekleştirildi. Böylece Nazarbayev’in uzun yıllar ülkeyi yönetmesinden kaynaklanan “tarihi misyonuna” atıfta bulunan ve dış politika alanında kendisine özel bir rol tanıyan hüküm metinden çıkarıldı.
“TARİHİ MİSYON” HÜKMÜ METİNDEN ÇIKARILDI
Önceki düzenlemede Nazarbayev’in Kazakistan’ın dış politikasındaki önemli konulara ilişkin görüş ve girişimlerde bulunmasına imkan tanıyan özel bir hüküm yer alıyordu. Bu hak, görev süresiyle sınırlı olmayıp ömür boyu geçerli olacak şekilde düzenlenmişti.
Tokayev’in imzaladığı değişiklikle söz konusu hüküm Dış Politika Konsepti’nden tamamen çıkarıldı. Böylece Nazarbayev’in eski devlet başkanı sıfatıyla dış politika alanındaki özel ve kalıcı konumu da sona erdirilmiş oldu. Kararın, son yıllarda Kazakistan’ın devlet yapısında ve eski yönetim döneminden kalan ayrıcalıklarda gerçekleştirilen değişikliklerin devamı niteliğinde olduğu değerlendiriliyor.
DIŞ POLİTİKADA YENİ DÖNEM VURGUSU
Yapılan düzenlemenin Kazakistan’ın dış politika yaklaşımını ülkedeki yeni anayasal ve siyasi yapı ile uyumlu hale getirmek amacı taşıdığı belirtildi. Güncellenen konseptte Kazakistan’ın çok yönlü, dengeli ve pragmatik dış politika çizgisini sürdüreceği vurgulandı. Ülkenin farklı küresel ve bölgesel aktörlerle ilişkilerini ulusal çıkarlar doğrultusunda geliştirmeye devam edeceği ifade edildi.
Egemenliğin, toprak bütünlüğünün ve ulusal çıkarların korunması da Kazakistan dış politikasının temel öncelikleri arasında gösterildi.
NAZARBAYEV YAKLAŞIK 30 YIL ÜLKEYİ YÖNETTİ
Nursultan Nazarbayev, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1991’de bağımsız Kazakistan’ın ilk Cumhurbaşkanı oldu. Yaklaşık 30 yıl ülkenin yönetiminde kalan Nazarbayev, Kazakistan’ın bağımsızlık sonrası siyasi yapısının en etkili isimlerinden biri haline geldi.
Nazarbayev, Mart 2019’da Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etti. Görevini daha sonra Kasım Cömert Tokayev devraldı. Ancak Nazarbayev Cumhurbaşkanlığından ayrılmasının ardından da uzun süre ülkenin siyasi sisteminde çeşitli özel yetki ve ayrıcalıklara sahip olmaya devam etti.
“ELBAŞI” STATÜSÜYLE ÖZEL HAKLAR TANINMIŞTI
Görevden ayrılmasının ardından Nazarbayev’e “Elbaşı”, yani “Ulusun Lideri” statüsü kapsamında çeşitli ayrıcalıklar sağlanmıştı. Bu statü, eski Cumhurbaşkanına siyasi ve hukuki açıdan önemli haklar tanıyordu.
Ancak Kazakistan’da ilerleyen yıllarda gerçekleştirilen siyasi reformlarla Nazarbayev döneminden kalan bu düzenlemeler aşamalı olarak değiştirilmeye başlandı. Özellikle 2022’de yapılan anayasa referandumu bu süreçte önemli bir dönüm noktası oldu.
Referandumun ardından Nazarbayev’in “Elbaşı” statüsüne dayanan anayasal ayrıcalıkların önemli bölümü kaldırıldı. Son dış politika düzenlemesiyle birlikte eski Cumhurbaşkanına tanınan bir başka ömür boyu hak daha sona ermiş oldu.
TOKAYEV DÖNEMİNDE AYRICALIKLAR AŞAMALI OLARAK KALDIRILDI
Tokayev yönetiminde Kazakistan’ın siyasi sisteminde gerçekleştirilen değişiklikler, devlet kurumlarının mevcut anayasal yapı içerisinde yeniden düzenlenmesine odaklandı. Bu süreçte eski Cumhurbaşkanına özel statü sağlayan birçok hüküm de gözden geçirildi.
Dış Politika Konsepti’nde yapılan son değişiklikle Nazarbayev’in dış politika meselelerindeki özel konumu kaldırılırken, bu alandaki karar ve yetkilerin mevcut devlet kurumları çerçevesinde yürütülmesi yönündeki yaklaşım güçlendirildi.
Böylece yaklaşık 30 yıl Kazakistan’ı yöneten Nazarbayev’in görevden ayrıldıktan sonra sahip olduğu ömür boyu ayrıcalıklardan biri daha resmen tarihe karıştı.
