İnsan beyni küçük oyunlarına devam ederken, hiç farkında olmadan bir şarkının nakaratını bütün gün tekrarlama durumunu Türkifnorm’a değerlendiren nöroloji uzmanları, bu durumun bilim dünyasında "kulak kurdu" olarak bilindiğini, aslında beynin bir şeyi "tamamlama" tutkusundan kaynaklandığını belirtiyor.
Uzmanlar, bu durumun arkasında yatan temel mekanizmanın, tamamlanmamış işlerin veya durumların, tamamlanmış olanlardan daha iyi hatırlandığını ifade eden Zeigarnik etkisi olduğuna işaret ediyor.
Uzmanlar, Zeigarnik etkisinin nedenlerini ise şu şekilde açıklıyor:
"Bir şarkının sadece bir kısmını duyduğunuzda veya beyniniz nakaratın sonunu tam olarak getiremediğinde, zihniniz bu durumu 'tamamlanmamış bir dosya' olarak algılar. Dosyayı kapatabilmek için şarkıyı tekrar tekrar çalarak sonuca ulaşmaya çalışır. Ancak çoğu zaman döngüden çıkamaz ve 'kulak kurdu' oluşur."
BAZI ŞARKILAR HİÇ GİTMİYOR!
Her şarkının kulak kurdu olmayacağına işaret eden uzmanlar, "yapışkan" şarkıların ortak özelliklerini şöyle sıralıyor:
- Hızlı tempo ve basit yapı: Çocuk şarkıları veya popüler reklam müzikleri gibi basit ritimler beynin otopilotuna daha kolay girer.
- Beklenmedik aralıklar: Melodideki küçük, şaşırtıcı bir duraklama veya alışılmadık bir nota, beynin o noktaya takılmasına neden olur.
- Duygusal bağ veya tetikleyici: Şarkının çaldığı andaki bir koku, bir mekan veya bir stres seviyesi, beynin o anı şarkıyla mühürlemesine yol açabilir.
KURTULUŞ VAR MI?
Uzmanların beynin içinde yankılanan o şarkıdan kurtulmak isteyenlere tavsiyeleri ise şöyle:
- Şarkıyı sonuna kadar dinleyin: Beynin "tamamlama" ihtiyacını gidermek için şarkıyı baştan sona bir kez dinlemek, dosyanın kapanmasını sağlayabilir.
- Sakız çiğneyin: Reading Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar, sakız çiğnerken yapılan çene hareketlerinin, beynin "içsel konuşma" ve "müzikal hafıza" bölgesini meşgul ederek döngüyü kırdığını kanıtladı.
- Anagram veya bulmaca çözün: Zihni, çok zor olmayan ama odaklanma gerektiren bir sözel işle meşgul etmek, müzikal döngüyü devre dışı bırakır. Ancak çok zor bir bulmaca seçmeyin. Eğer bulmaca beyninizi çok yorarsa zihin tekrar o "kolay ve tanıdık" olan şarkı döngüsüne geri kaçabilir.
