Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde ailelerin okul masrafları için yaptığı hazırlıklar sürerken, bazı okullarda velilerden talep edilen belirli marka, mağaza, yayınevi veya ürünlere yönelik yönlendirmeler de gündeme geliyor. Özellikle dar gelirli ve asgari ücretle geçinen aileler açısından ek maliyet oluşturan bu uygulamalara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulunan Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, velilerin kendilerinden istenen harcamaların gerçekten zorunlu olup olmadığını sorgulaması gerektiğini söyledi.
Kılıç, eğitim sürecinde velilerin ekonomik gücünün çocukların eğitim hakkına erişimini belirleyen bir unsura dönüşmemesi gerektiğini vurgulayarak, “Haklarınızı bilin, talebin dayanağını sorun ve gerektiğinde hakkınızı arayın” mesajı verdi.
ZORUNLU OLMAYAN HARCAMALAR AİLELERİ ZORLUYOR
Okul alışverişi döneminde yalnızca öğrencinin temel ihtiyaçları için yapılan harcamaların değil, eğitim açısından zorunlu olmadığı halde velilere sunulan çeşitli ürün ve hizmetlerin de aile bütçesine yük getirdiğine dikkat çeken Kılıç, özellikle düşük gelirli ailelerin bu durumdan daha fazla etkilendiğini belirtti.
Kılıç, devlet okullarında eğitimin parasız olması ilkesinin, veliler üzerinden oluşturulan zorunlu olmayan harcamalar nedeniyle fiilen aşınmaması gerektiğini söyledi. Ailelerin ekonomik durumlarının çocukların eğitim sürecindeki imkanlarını belirlememesi gerektiğini ifade eden Kılıç, okul ihtiyaçları konusunda açık, şeffaf ve denetlenebilir kuralların uygulanması gerektiğini kaydetti.
“SADECE BU MARKAYI ALIN” YÖNLENDİRMESİNE DİKKAT
Velilerin karşılaşabileceği en önemli sorunlardan birinin belirli ürün ve markalara yönlendirilmek olduğunu belirten Kılıç, öğretmen veya okul yönetimi tarafından “Sadece bu marka alınacak” ya da “Bu kırtasiyeden paket halinde temin edilecek” şeklindeki yönlendirmelerin aileler üzerinde ekonomik baskı oluşturabileceğini söyledi.
Kılıç, aynı ihtiyacı karşılayan daha uygun fiyatlı alternatif ürünlerin tercih edilebilmesinin önemli olduğunu belirterek, tüketicinin seçme hakkının eğitim hizmeti söz konusu olduğunda da korunması gerektiğini ifade etti.
A4 KAĞIDI VE TEMİZLİK MALZEMESİ DE GÜNDEMDE
Okulların genel ihtiyaçlarının velilere yüklenmesinin de aileler açısından önemli bir maliyet oluşturduğunu belirten Kılıç, A4 kağıdı, temizlik malzemeleri ve büro ihtiyaçları gibi giderlerin velilerden karşılanmasının da sorgulanması gerektiğini söyledi.
Kılıç’a göre eğitim sürecinde gerekli araç ve gereçlerin temin edilmesi önemli olsa da velilerin karşısına çıkarılan her ödeme kaleminin zorunluymuş gibi sunulmaması gerekiyor.
OKUL FORMASI İÇİN TEK MAĞAZA DAYATMASI TARTIŞMA YARATIYOR
Yeni eğitim yılı öncesinde ailelerin en fazla harcama yaptığı alanlardan biri de okul kıyafetleri olurken, belirli mağazalara yönlendirme yapılması da dikkat çekiyor.
Okul formasının yalnızca belirlenen bir satıcıdan alınmasının istenmesinin, velilerin daha uygun fiyatlı alternatiflere ulaşmasını engelleyebileceğini belirten Kılıç, bu tür uygulamaların tüketicinin seçme hakkı açısından ciddi soru işaretleri oluşturduğunu ifade etti.
YARDIMCI KAYNAK ALIMINDA DA VELİLER DİKKATLİ OLMALI
Kılıç, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ücretsiz dağıtılan ders kitaplarının dışında, belirli yayınevlerine ait yardımcı veya ek çalışma kitaplarının satın alınmasının istenmesinin de aileler açısından yeni bir ekonomik yük oluşturabileceğine dikkat çekti.
Velilerin kendilerinden istenen ürünün veya kaynağın gerçekten zorunlu olup olmadığını öğrenmesi gerektiğini belirten Kılıç, özellikle belirli bir yayınevinin ürününün alınmasının istenmesi halinde bunun dayanağının sorgulanması gerektiğini söyledi.
“BU ÜRÜNÜ ALMAK ZORUNDASINIZ” DENİLİRSE NE YAPILMALI?
Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, velilere önemli bir öneride bulunarak, zorunlu olduğu söylenen bir harcamanın dayanağının yazılı olarak istenmesi gerektiğini belirtti.
Kılıç, “Bu ürünü almak zorundasınız”, “Şu markayı kullanmalısınız” veya “Şu kadar ücret ödemelisiniz” şeklinde bir talep ile karşılaşılması halinde bunun hangi mevzuata veya karara dayandığının sorulmasını önerdi.
Yazılı ve açık bir dayanak bulunmadan yapılan sözlü yönlendirmeler konusunda velilerin dikkatli olması gerektiğini ifade eden Kılıç, okul yönetiminden öncelikle açıklama istenebileceğini söyledi.
SONUÇ ALINAMAZSA İLÇE VE İL MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE BAŞVURU
Okul yönetiminden gerekli açıklamanın alınamaması halinde velilerin İlçe veya İl Millî Eğitim Müdürlüğüne yazılı olarak başvurabileceğini belirten Kılıç, başvurularda somut bilgilerin paylaşılmasının önem taşıdığını söyledi.
Okulun adı, talep edilen ürün veya hizmet, istenen ücret ve talebin veliye nasıl iletildiği gibi ayrıntıların başvuruda yer almasının konunun incelenmesini kolaylaştıracağını ifade etti.
Kılıç ayrıca velilerin yaşadıkları uygulamaları CİMER üzerinden ilgili kamu kurumlarına bildirebileceğini belirtti.
“VELİNİN EKONOMİK GÜCÜ ÇOCUĞUN EĞİTİM HAKKININ ÖLÇÜSÜ OLAMAZ”
Velilerin özellikle yeni eğitim yılı öncesinde karşılaştıkları ekonomik baskıya dikkat çeken Ergün Kılıç, eğitim hakkının ailelerin gelir durumuna göre farklılaşmaması gerektiğini vurguladı.
Kılıç, “Velinin ekonomik gücü, çocuğun eğitim hakkının ölçüsü olamaz” diyerek, devlet okulunda eğitim hakkının parasız olması ilkesinin velilere yöneltilen zorunlu olmayan harcamalarla fiilen ortadan kaldırılmaması gerektiğini söyledi.
Velilere yalnızca şikâyet etmelerini değil, haklarını bilmelerini, talebin dayanağını sormalarını, seçim haklarını kullanmalarını ve gerektiğinde haklarını aramalarını öneren Kılıç, eğitim hakkının aynı zamanda tüketici ve yurttaşlık hakkı olduğunu vurguladı.
