Sağlık Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığı’nın ortak modeli kapsamında okullarda bağımlılık taraması ve danışmanlık hizmeti başlatılması planlanıyor. Amaç, risk grubundaki çocukları erken tespit ederek önleyici destek sağlamak. Ancak tablo oldukça ağır.
DÜNYA VERİLERİ ALARM VERİYOR
Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi’nin (UNODC) son raporuna göre 15–16 yaş grubundaki gençlerin yaklaşık %5–10’u son 12 ay içinde uyuşturucu madde kullandığını bildiriyor.
Avrupa’daki okul araştırması ESPAD ise aynı yaş grubundaki öğrencilerin yaklaşık üçte birinin hayatında en az bir kez madde denediğini ortaya koyuyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) analizleri de 12–18 yaş aralığında kullanımın hızlı arttığını, özellikle 17–18 yaşta belirgin yükseliş yaşandığını gösteriyor.
TÜRKİYE’DE İLK DENEYİM GENÇLİKTE
Türkiye Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi verilerine göre, madde kullanımına başlayanların büyük çoğunluğu ilk deneyimini 15–24 yaş aralığında yaşıyor.
Bu oran:
-
2020’de %73,6
-
2021’de %73,7
İstanbul’da yapılan klinik bir çalışmada ise ortalama ilk kullanım yaşının 13 olduğu tespit edildi. En yaygın maddeler cannabis (%60,1), inhalantlar (%38,3) ve ecstasy (%33,4) olarak kaydedildi.
Dünya Uyuşturucu ile Mücadele Federasyonu verilerine göre Türkiye'de madde bağımlısı sayısı 2025'te 15 milyona yaklaştı. Federasyon Başkanı Halit Toprak, "Kullanım yaşı 12'lere kadar düştü" dedi. Çocuk ve gençlerin bağımlı hâle getirilip suç ağlarında kullanıldığını söyledi.
“DAHA OKULA BAŞLAMAMIŞ ÇOCUKLARDAN SÖZ EDİYORUZ”
EĞİTİM SEN Genel Başkanı Kemal Irmak, TÜRKİNFORM’a yaptığı değerlendirmede yaşın dramatik biçimde düştüğünü vurguladı:
“Bazı bölgelerde emniyet kayıtlarında uyuşturucu kullanım yaşının 6’ya kadar düştüğünü görüyoruz. Bu oldukça korkutucu bir yaş. Daha okula başlamamış bir bireyden söz ediyoruz. Bu tablo, bağımlılığın toplumu bir ağ gibi sardığını gösteriyor.”
Irmak, devletin bağımlılıkla mücadele çabasının önemli olduğunu ancak yöntemin hassasiyetle planlanması gerektiğini söyledi.
OKUL TARAMASI NASIL YAPILACAK?
Irmak’a göre asıl kritik nokta uygulamanın içeriği:
“Okullardaki taramanın nasıl ve ne şekilde yapılacağı çok önemli. Çocuklarda bir travmanın tetiklenmesi söz konusu olabilir. Kimler bu taramaya katılacak? Şiddet eğilimli çocuklar mı, psikolojik sorunları olanlar mı? Bu sürecin çocuklarda yeni bir yara açmadan yürütülmesi gerekir.”
Irmak ayrıca erişim meselesine de dikkat çekti:
“Bu çocuklar bu maddelere nasıl bu kadar kolay ulaşabiliyor? Bunun da sorgulanması ve gereğinin yapılması lazım.”
