Dünya petrol ve doğal gaz rezervlerinin önemli bölümünün bulunduğu Körfez bölgesinde yaşanan gelişmeler enerji arz güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı. Enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olan bölgede yaşanabilecek herhangi bir aksama, petrol ve doğal gaz fiyatlarında sert hareketlere yol açabiliyor.
Son günlerde petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmanın arkasında da jeopolitik gelişmelerin önemli rol oynadığı değerlendiriliyor.
ENERJİ GERİLİMİNİN MERKEZİNDE KÖRFEZ VAR
Enerji uzmanları, Körfez bölgesinde yaşanan gerilimlerin yalnızca bölgesel bir mesele olmadığını, küresel ekonomi üzerinde de doğrudan etkili olduğunu belirtiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktaları, dünya enerji ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik hatlar arasında yer alıyor.
Bölgede yaşanabilecek bir sevkiyat krizi veya askeri gerilim, küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden olabiliyor.
“BU SAVAŞIN TEMELİNDE ENERJİ VAR”
İstanbul Arel Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cüneyt Dirican, Türkinform’a yaptığı değerlendirmede yaşanan gelişmelerin merkezinde enerji faktörünün bulunduğunu belirtti.
Dirican, “Bu savaşın çıkış noktasındaki en önemli mihenk taşlarından bir tanesi enerji. Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte enerji meselesi daha görünür hale geldi ancak aslında pandemi sonrasında kırılan tedarik zincirlerinin yeniden kurulması için başta doğal gaz olmak üzere enerji ihtiyacı belirleyici oldu” dedi.
Pandemi sonrasında dünya genelinde enflasyonun yükseldiğini hatırlatan Dirican, enerji şoklarının küresel ekonomide belirleyici rol oynadığını vurguladı.
PETROL FİYATLARI TARİHSEL BENZERLİKLER GÖSTERİYOR
Dirican, yaşanan sürecin 1970’li yıllardaki enerji krizlerine benzerlik taşıdığına dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“1973’teki Yom Kippur savaşından sonra petrol fiyatları üç katına kadar çıkmıştı. Bugün de benzer bir enerji gerilimi görüyoruz. Petrolün varil fiyatı 60 dolar seviyelerinden başlayarak kısa sürede 120 doları gördü.”
Enerji fiyatlarındaki bu yükselişin küresel piyasalar üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini belirten Dirican, özellikle ABD ekonomisinin geçmişte yaşadığı stagflasyon deneyiminin Washington yönetimi açısından önemli bir risk oluşturduğunu ifade etti.
PETROL FİYATLARI 90 DOLAR BANDINDA
Dirican, mevcut tabloda petrol fiyatlarının yeni bir denge arayışında olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Şu anda Brent petrolün varil fiyatının 90 dolar bandında dengelendiği görülüyor. Eğer bölgedeki tansiyon daha fazla yükselmezse fiyatların teknik seviyelere bağlı olarak bu bantta hareket etmesi mümkün.”
Ancak enerji maliyetlerindeki artışın birçok ülke için yeni bir enflasyon baskısı yaratabileceği uyarısında bulunan Dirican, Türkiye açısından da dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu.
“ENFLASYONDA YENİ BASKI OLUŞABİLİR”
Enerji fiyatlarının yükselmesinin Türkiye’de maliyetleri artırabileceğini belirten Dirican, şu ifadeleri kullandı:
“Petrol fiyatlarında yaşanan artış Türkiye’nin öngördüğü maliyetlerin üzerinde bir tablo ortaya çıkarabilir. Eğer mevcut durum devam ederse yıl sonu enflasyonunun yüzde 20’nin üzerinde kalma ihtimali güçlenebilir.”
Enerji fiyatlarının yalnızca akaryakıtı değil, üretim maliyetlerinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanı etkileyebileceğini belirten Dirican, maliyet kaynaklı enflasyon riskinin de büyüyebileceğine dikkat çekti.
“ÇÖZÜM ÜRETİM VE ENERJİ BAĞIMSIZLIĞI”
Dirican, son yıllarda yaşanan küresel krizlerin ülkeler için önemli bir ders niteliğinde olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:
“Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, deprem, Hürmüz Boğazı ve Süveyş Kanalı’ndaki sıkışmalar bize bir gerçeği gösterdi. Kendi kendine yetebilen bir ekonomi olmak zorundayız. Yerli ve milli üretime yatırım yapılması gerekiyor. Üretim, katma değerli üretim ve yüksek teknolojili üretim artık ülkelerin en önemli çıkış yolu.”
Uzmanlara göre Körfez’de yaşanan gelişmelerin seyri yalnızca enerji fiyatlarını değil, aynı zamanda küresel piyasaların yönünü de belirleyecek.
