Orta Doğu’da patlak veren savaşlarla birlikte ülkelerin savunma sanayii yatırımları ve savunma sanayiindeki yerlilik oranları tekrar gündem olurken, Türkiye’nin dünyadaki sıralaması ise her geçen gün yükselmeye devam ediyor.
Türkiye, son 20 yılda savunma sanayiinde gerçekleştirdiği stratejik atılımlarla, dünyada kritik bir eşik kabul edilen %80 yerlilik oranını aştı. Resmi verilere göre, Türkiye’nin savunma sanayiindeki yerlilik oranı yüzde 82’ler seviyesine kadar yükseldi. Bu başarıyla birlikte Türkiye, savunma doktrinini tamamen milli imkanlarla finanse edebilen sınırlı sayıdaki ülkeden biri konumuna yükseldi. Peki Türkiye hangi ülkelerin arasına girdi ve dünyanın süper güçlerinde yerlilik oranı hangi seviyelerde seyrediyor?
2000’li yılların başında itibaren savunma sanayinde yerlilik oranının yükseltilmesi stratejisiyle birçok adım atıldı. Yüzde 20 seviyesinde olan savunma sanayiindeki yerlilik oranı yüzde 80’lerin üzerine çıkarılırken, proje sayılarında 12 kat artışla 66’dan 793’e yükseldi. Türkiye’nin milli piyade tüfeğiyle başlayan yerlilik yolculuğu bugün yerli ve milli savaş uçağı KAAN’a kadar geldi.
TÜRKİYE HANGİ ÜLKELERİN ARASINA GİRDİ?
Türkiye attığı teknolojik ve stratejik adımlar sayesinde bugün savunma sanayiinde devler ligi olarak nitelendirilen dünyanın sadece çok az ülkesinin başarabildiği bir seviyeye ulaştı. Ankara; ABD, Rusya ve Çin gibi kendi savunma doktrinini tamamen milli imkanlarla finanse edebilen sınırlı sayıdaki ülkeden biri konumuna yükseldi.
ABD İLK SIRADA
Yapılan araştırmalara göre dünyada sadece parmakla sayılabilecek kadar az sayıda ülke kendi savunma sanayiini kendi yürütebiliyor. Bu ülkelerin başında dünyanın süper gücü Amerika Birleşik Devletleri geliyor.
Dünyanın en büyük savunma sanayi ekosistemine sahip olan ABD, savaş uçağı, gemi, füze, uydu, elektronik harp sistemleri, motor ve nükleer kapasitesiyle dünyanın savunma devi olarak gösteriliyor. ABD’nin sahip olduğu savunma sanayindeki yerlilik oranının ise yüzde 95 seviyesinde olduğu ifade ediliyor.
İKİNCİ SIRA RUSYA’NIN
ABD’nin ardından ise dünyanın ikinci bir büyük gücü Rusya geliyor. Rusya, sovyet mirasıyla geniş tam entegre üretim kabiliyeti sayesinde birçok silahını kendisi üretiyor. Rusya’ya uygulanan yaptırımlar nedeniyle bazı elektronik bağımlılık sorunları olsa da Rusya yüzde 85-90 seviyesinde yerlilik oranına sahip ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
ÇİN DE TÜRKİYE GİBİ SON 20 YILDA ATILIM YAPTI
Rusya’nın ardından ise Türkiye gibi son 20 yılda yaptığı yatırımlarla savunma sanayindeki yerliliğini üst seviyelere çıkaran Çin yer alıyor. Dünyanın en yüksek üçüncü yerlilik oranına sahip Çin’de seviyenin yüzde 80-85’lerde olduğu belirtiliyor.
Çin’in ardından ise dünyanın gelmiş geçmiş en büyük sömürgeci devletlerinden biri olan Fransa listede. Avrupa içinde savunma sanayisinde "stratejik özerklik" ilkesini en sert savunan ülke olan Fransa, Rafale savaş uçakları ve nükleer caydırıcılık sistemleriyle birlikte yüzde 80’in üzerinde bir yerli savunma sanayine sahip.
Yüzde 80 yerlilik oranını aşan diğer ülkeler olarak ise İsrail ve Güney Kore ülkeleri gösteriliyor. İsrail’in savunmadaki yerlilik oranı resmi olarak açıklanmazken, rakamın yüzde 85’in üzerinde olduğu ifade ediliyor.
TÜRKİYE YEDİNCİ SIRADA
Dünya savunma sanayi yerlilik sıralamasında Türkiye yüzde 80’nin üzerine çıkarak yedinci sırada yer alıyor. Türkiye, Cumhurbaşkanı Erdoğan’la birlikte attığı dönüşümün temel taşlarını; Bayraktar TB3, KAAN (Milli Muharip Uçak), MİLGEM projeleri ve yerli hava savunma sistemleri olan HİSAR ve SİPER oluşturuyor. Türkiye, artık platform üretmenin ötesinde; yazılım, radar ve mühimmat teknolojilerinde de kendi kendine yetebilen bir yapıya sahip ülke olarak gösteriliyor.
Yerlilik oranındaki son %20'lik dilim; uçak motorları, ileri nesil çipler ve bazı kompozit malzemeler gibi en zorlu teknolojileri kapsıyor. KAAN projesi ve yerli jet motoru çalışmalarının, Türkiye'yi "tam bağımsız" devler ligine taşıyacak projeler olduğu ifade ediliyor.
HANGİ PROJELER ÖNE ÇIKTI?
Son 20 yılda Türkiye’nin savunma sanayinde öne çıkan projeleri, yerlilik oranının yükselmesinde belirleyici rol oynadı. Türkiye’ye dünyanın gıpta ile baktığı projeler arasında şunlar yer alıyor;
Hava platformları
KAAN Savaş Uçağı
Bayraktar TB2
Akıncı
ANKA
Kızılelma
HÜRJET
Deniz platformları
MİLGEM korvetleri
İstif sınıfı fırkateynler
TCG Anadolu
Yerli deniz sistemleri
Kara sistemleri
Kirpi
Ejder Yalçın
Fırtına obüsü
Altay tankı
Füze ve hava savunma
Tayfun
HISAR
SİPER
ATMACA
SOM
Roketsan mühimmat ailesi
HER ÜLKE NEDEN BU SEVİYEYE ULAŞAMIYOR?
Dünyada bulunan yüzlerce ülkeden neden sadece birkaç ülkenin savunma sanayindeki yerlilik oranında üst seviyeye çıkamadığı ise konunun detaylarında yer alıyor. Bu girişim “ekonomik ve teknolojik bir meydan okuma” olarak nitelendirilirken, savunma sanayinde kullanılan her parçayı yerli üretmek için ekonomik ve teknolojik bir yeterliliğe sahip olunması gerekiyor.
Öte yandan ülkelerin sadece kendi orduları için üretim yapmasının sürdürülebilir olmadığı ve ihracat kapasitesinin şart olduğunun altı çiziliyor.
