Milyonlarca çalışan ve emekli, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) emeklilik sistemine ilişkin uygulamalarını yakından takip ediyor. Prim gününü tamamlayamayan sigortalılar için doğum ve askerlik borçlanması başta olmak üzere birçok seçenek bulunurken, isteğe bağlı sigorta ve Bağ-Kur ihyası da eksik günlerin tamamlanmasına imkan tanıyor. Öte yandan en düşük emekli maaşına yapılan artış sonrası oluşan zam farkı ödemelerinin takvimi de belli oldu.
ÇALIŞMADAN PRİM GÜNÜ TAMAMLAMAK MÜMKÜN MÜ?
SGK mevzuatı kapsamında belirli şartları sağlayan sigortalılar, kanunda belirtilen süreler için borçlanma yaparak hizmet sürelerini artırabiliyor. Ancak herhangi bir çalışma geçmişi bulunmayan bir kişinin tüm emeklilik primini yalnızca borçlanma yoluyla tamamlaması mümkün olmuyor. Borçlanma hakkı yalnızca mevzuatta belirtilen sürelerle sınırlı olarak uygulanıyor.
BORÇLANMA SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Borçlanma uygulaması, geçmişte prim ödenmeyen ancak kanunen borçlanılmasına izin verilen sürelerin toplu ödeme yapılarak hizmetten saydırılmasını sağlıyor. Böylece eksik prim günleri tamamlanabiliyor ve emeklilik için gerekli şartlara ulaşma süreci hızlanabiliyor.
DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASINDA HANGİ HAKLAR BULUNUYOR?
Kadın sigortalılar, sigorta başlangıcından sonra gerçekleşen doğumlar için her çocuk adına en fazla 720 gün borçlanabiliyor. En fazla üç çocuk için toplam 2 bin 160 gün, yani 6 yıllık hizmet süresi kazanılabiliyor. Gerekli koşulların sağlanması halinde bu hak evlat edinen anneler için de uygulanabiliyor.
Erkek sigortalılar ise askerlikte geçen sürelerini borçlanabiliyor. Askerlik hizmetinin sigorta girişinden önce yapılmış olması durumunda, borçlanılan süre kadar sigorta başlangıç tarihi geriye çekilebildiği için emeklilik tarihi de öne alınabiliyor.
BORÇLANMA ERKEN EMEKLİLİĞİ NASIL ETKİLİYOR?
Borçlanma yalnızca eksik prim günlerini tamamlamaya yardımcı olmuyor. Bazı sigortalılar için emeklilik tarihinin erkene çekilmesini de sağlayabiliyor.
Özellikle yaş şartını tamamlayan veya EYT kapsamında yaş koşulu bulunmayan kadın sigortalılar doğum borçlanmasıyla prim eksiklerini kapatabiliyor. Erkek sigortalılarda ise askerlik borçlanması, sigorta başlangıcını geriye çekebildiği durumlarda emeklilik yaşını doğrudan etkileyebiliyor.
YURT DIŞI BORÇLANMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları da belirli şartlarla hizmet borçlanması yapabiliyor. Kadın sigortalılar, 18 yaşını doldurduktan sonra yurt dışında geçen bazı süreler için fiilen çalışmamış olsalar bile borçlanma hakkından yararlanabiliyor.
2019 yılında yapılan düzenleme sonrasında yurt dışı borçlanmaları genel olarak Bağ-Kur (4B) kapsamında değerlendiriliyor. Türkiye'de daha önce sigortalılık kaydı bulunan kişiler ise eksik prim günlerini bu kapsamda tamamlayabiliyor.
İSTEĞE BAĞLI SİGORTA VE BAĞ-KUR İHYASI
Borçlanma hakkı bulunmayan veya aktif olarak çalışmayan kişiler için isteğe bağlı sigorta önemli bir alternatif oluşturuyor. Türkiye'de ikamet eden ve 18 yaşını dolduran kişiler SGK'ya başvurarak isteğe bağlı sigortalı olabiliyor. Bu kapsamda ödenen primler Bağ-Kur statüsünde değerlendiriliyor.
Bağ-Kur'lular için ise prim borçları nedeniyle dondurulan hizmet süreleri, ihya uygulamasıyla yeniden hizmetten saydırılabiliyor. Ancak ihya işleminde dondurulan sürenin tamamının canlandırılması gerekiyor.
BORÇLANMA TUTARLARI NASIL HESAPLANIYOR?
2026 yılı brüt asgari ücreti esas alınarak yapılan hesaplamaya göre doğum borçlanmasında günlük prim tutarı brüt asgari ücretin yüzde 32'si üzerinden belirleniyor. Buna göre bir aylık doğum borçlanmasının en düşük tutarı 10 bin 569,60 TL oluyor.
Askerlik, yurt dışı borçlanması ve ihya işlemlerinde ise hesaplama yüzde 45 oranı üzerinden yapılıyor. Bu kapsamda bir aylık en düşük ödeme tutarı 14 bin 863,50 TL seviyesinde bulunuyor.
BORÇLANMA YAPILABİLECEK DİĞER SÜRELER
Doğum ve askerlik dışında da çeşitli hizmet süreleri için borçlanma hakkı bulunuyor. Bunlar arasında memurların ücretsiz izin dönemleri, avukatlık stajının sigortasız geçen bölümü, doktora ve uzmanlık eğitimindeki belirli süreler, kısmi süreli çalışanların eksik prim günleri, 1416 sayılı Kanun kapsamındaki yurt dışı öğrenim süreleri, uzman ve usta öğreticilik hizmetleri ile kanunda belirtilen diğer özel süreler yer alıyor.
3600, 4500 VE 5000 PRİM GÜNÜYLE EMEKLİLİK ŞARTLARI
Emeklilikte yalnızca prim gün sayısı yeterli olmuyor. Sigorta başlangıç tarihi ve yaş şartı da belirleyici oluyor.
3600 gün: 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için kısmi emeklilik imkanı bulunuyor. Kadınlar 58, erkekler ise 60 yaş şartını sağladığında emekli olabiliyor.
4500 ve 5000 gün: 1999 sonrası sigortalılar için prim şartı sigorta başlangıç tarihine göre değişiklik gösterebiliyor.
Bağ-Kur: Bu statüde 3600 gün uygulaması bulunmuyor. Kısmi emeklilik için en az 5400 prim günü gerekiyor.
EMEKLİ MAAŞI ZAM FARKLARI 7 AĞUSTOS'TA ÖDENECEK
En düşük emekli aylığının 20 bin TL'den 23 bin 552 TL'ye yükseltilmesinin ardından oluşan 3 bin 552 TL'lik fark ödemelerinin tarihi de açıklandı. SGK'nın duyurduğu takvime göre, en düşük emekli maaşı alan SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zam farkları 7 Ağustos 2026 tarihinde banka hesaplarına yatırılacak.
Ağustos ayı itibarıyla en düşük emekli aylığı alan hak sahipleri ödemelerini 23 bin 552 TL üzerinden almaya başlayacak.
