Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada, yaklaşık 48 bin 500 yıl öncesine tarihlenen bir dev virüsün laboratuvar ortamında yeniden aktif hale getirildiği bildirildi.
Fransız araştırmacılar tarafından yürütülen çalışmada, eriyen permafrost (kalıcı donmuş toprak) katmanından izole edilen virüsün, tek hücreli organizmaları enfekte etme kapasitesini koruduğu tespit edildi. Bulgular, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel değil, biyolojik riskleri de beraberinde getirebileceği yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
PERMAFROSTTAN ÇIKAN 48 BİN YILLIK VİRÜS
Araştırmada incelenen virüsün, daha önce keşfedilen ve “dev virüs” sınıfında yer alan Pithovirus türlerinden biri olduğu belirtildi. Söz konusu virüsün, Sibirya’daki permafrost katmanında binlerce yıl boyunca donmuş halde kaldığı ifade edildi.
Bilim insanları, kontrollü laboratuvar koşullarında yapılan deneylerde virüsün amip gibi tek hücreli canlıları enfekte edebildiğini gözlemledi. Çalışmada, virüsün insanlar ya da hayvanlar üzerinde test edilmediği ve böyle bir riskin araştırma kapsamında bulunmadığı da özellikle vurgulandı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ANTİK PATOJEN RİSKİ
Uzmanlara göre küresel sıcaklık artışı nedeniyle özellikle Kuzey Yarımküre’deki permafrost tabakaları hızla çözülüyor. Bu çözülme süreci, binlerce yıldır donmuş halde bulunan mikroorganizmaların yeniden çevreyle temas etmesine yol açabiliyor.
Bilim çevreleri, bugüne kadar yalnızca sınırlı sayıda antik virüsün laboratuvar ortamında canlandırıldığını hatırlatırken, modern insan bağışıklık sisteminin bu tür patojenlerle hiç karşılaşmamış olmasının teorik bir risk oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Ancak mevcut çalışmada, insan sağlığına yönelik doğrudan bir tehdit tespit edildiğine dair bir bulgu yer almıyor.
UZMANLARDAN TEMKİNLİ YAKLAŞIM ÇAĞRISI
Araştırmayı yürüten ekip, çalışmanın amacının korku yaratmak değil, potansiyel biyolojik risklere dikkat çekmek olduğunu belirtti. Bilim insanları, antik virüslerin incelenmesinin hem evrimsel biyoloji hem de viroloji açısından önemli veriler sunduğunu ifade ediyor.
Öte yandan bazı uzmanlar, permafrost bölgelerinde yürütülen endüstriyel faaliyetler ile iklim değişikliğinin birleşmesinin, gelecekte daha fazla mikroorganizmanın açığa çıkmasına zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor.
BİLİMSEL BULGULAR NE ANLAMA GELİYOR?
Araştırmada elde edilen veriler, antik virüslerin uzun süreli donma koşullarında yapısal bütünlüklerini koruyabildiğini ortaya koyuyor. Ancak bilim insanları, bu tür çalışmaların kontrollü laboratuvar ortamında ve sıkı biyogüvenlik önlemleri altında yürütüldüğünün altını çiziyor.
Sonuç olarak çalışma, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel ve ekonomik değil, aynı zamanda mikrobiyolojik etkilerinin de olabileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, konunun daha geniş kapsamlı araştırmalarla ele alınması gerektiğini belirtiyor.
