Avrupa Birliği (AB) mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanan listedeki 189 yeni gıda bileşeni Türkiye'de onaylanırken; GDO'lu mikroorganizma içeren, domuz kaynaklı veya böcek içeren 32 gıda ise mevzuata alınmayarak tamamen yasaklandı. Mevcut gıda işletmelerine yeni kurallara uyum sağlamaları için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanındı.
BÖCEK VE DOMUZ KAYNAKLI BİLEŞENLERE KESİN YASAK
Bakanlık tarafından hazırlanan yeni mevzuat, alternatif gıda kaynaklarına yönelik artan talepleri düzen altına alırken Türkiye'nin kırmızı çizgilerini de net bir şekilde ortaya koydu. AB listesinde yer alan 189 yeni gıda bileşeni Türk Gıda Kodeksi'ne dahil edilerek yasal altyapıya kavuşturuldu. Buna karşın, toplumsal hassasiyetler ve gıda güvenliği kriterleri uyarınca; GDO'lu mikroorganizma kullanılarak üretilen, domuz kaynaklı olan veya böcek içeren 32 gıda maddesinin Türkiye'de kullanımı kesin olarak reddedildi ve bu yöndeki başvuruların kabul edilmeyeceği ilan edildi.
YENİ GIDALAR İÇİN BİLİMSEL KOMİSYON FİLTRESİ
Yönetmelik kapsamında, piyasaya ilk kez sunulacak yenilikçi bir gıdanın insan sağlığı üzerinde risk oluşturup oluşturmadığı sıkı bir denetim zinciriyle incelenecek. Onaylı listede yer almayan bir gıdayı piyasaya arz etmek isteyen işletmecilerin Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'ne başvurması gerekecek. Kontrolleri geçen dosyalar Bilimsel Komisyon'a havale edilecek ve komisyon 6 ay içinde bilimsel görüşünü tamamlayacak. Gıda katkı maddeleri, enzimler, aroma vericiler ve GDO'lu ürünler ise kendi özel yönetmelikleri kapsamına dahil oldukları için bu yeni düzenlemenin dışında tutuldu.
TİCARİ SIRLAR KORUNACAK, RAF ÖMRÜ GÖZETİLECEK
Yenilikçi gıda geliştiren Ar-Ge firmalarını ve gıda işletmelerini teşvik etmek amacıyla veri koruma kriterleri de mevzuata eklendi. Başvuru sahiplerinin doğrulanabilir gerekçeler sunması halinde ticari sır sayılan bilgileri bakanlıkça gizli tutulabilecek. Ayrıca, yeni geliştirilen bilimsel kanıt ve veriler, iznin çıktığı tarihten itibaren 5 yıl boyunca ilk başvuru sahibinin onayı olmaksızın rakip firmalar tarafından kullanılamayacak. Piyasaya yeni gıda süren işletmeler, ürüne dair küresel bir kısıtlama veya yeni bir teknik risk ortaya çıktığında bakanlığı gecikmeksizin bilgilendirmekle yükümlü olacak.
SEKTÖRE 2027 YILINA KADAR GEÇİŞ SÜRESİ
20 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe giren düzenleme, piyasada aktif olarak faaliyet gösteren gıda üreticileri için bir geçiş süreci öngörüyor. Gıda işletmecilerinin yeni yönetmelikte yer alan onaylı gıda listesi kurallarına 30 Haziran 2027 tarihine kadar tam uyum sağlaması zorunlu kılındı. Bu tarihten önce üretilen, etiketlenen veya piyasaya arz edilen gıdalar ise tüketici mağduriyeti ve ekonomik kayıp yaşanmaması adına raf ömürlerinin sonuna kadar market raflarında kalmaya devam edebilecek. Kurallara aykırı hareket eden işletmelere ise 5996 sayılı Kanun uyarınca ağır idari yaptırımlar uygulanacak.
