İzmir'in Menderes ilçesinde bulunan antik Notion kentinde yürütülen arkeolojik kazılar sırasında, küçük bir çömleğin içine özenle saklanmış Pers altın sikkeleri keşfedildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın onayıyla ayrıntılı olarak incelenen hazine, yalnızca değerli altınlardan oluşmasıyla değil, taşıdığı tarihi bilgilerle de bilim dünyasında büyük heyecan yarattı. Araştırmacılar, keşfin antik çağın para sistemi ve askeri finansmanı hakkında şimdiye kadar bilinmeyen önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor.
BÜYÜK İSKENDER'DEN ÖNCE BASILAN ALTINLAR
Keşfedilen sikkelerin, Ahameniş Pers İmparatorluğu dönemine ait darik adı verilen altın paralar olduğu belirlendi. Her bir sikkenin üzerinde, Pers İmparatorluğu'nun simgesi kabul edilen diz çökmüş bir okçu figürü yer alıyor. Uzmanlar, bu altınların MÖ 5. yüzyılda, yani Büyük İskender'in Anadolu seferinden onlarca yıl önce basıldığını değerlendiriyor. Araştırmacılar ayrıca sikkelerin, dönemin önemli para basım merkezlerinden biri olan antik Sardis kentinde üretildiğini düşünüyor.
PEKİ BU HAZİNE NEDEN TOPRAĞA GÖMÜLDÜ?
Arkeologlara göre bu kadar değerli bir altın hazinenin küçük bir çömlek içinde saklanıp bir daha alınmaması tesadüf değil. En güçlü ihtimal, hazinenin sahibinin savaş, saldırı ya da siyasi karışıklık nedeniyle geri dönememesi. Antik çağda insanlar değerli eşyalarını güvenlik amacıyla toprağa gömüyor, tehlike geçince geri alıyordu. Ancak bu hazinenin iki bin yılı aşkın süre boyunca hiç çıkarılmamış olması, sahibinin büyük olasılıkla yaşamını yitirdiğini ya da geri dönmesini engelleyen ciddi bir olay yaşandığını düşündürüyor. Notion'un o dönemde Persler ile Atinalılar arasındaki mücadelede stratejik bir liman olması da bu ihtimali güçlendiriyor.
PARALI ASKERLERİN MAAŞI OLABİLİR
Uzmanların dikkat çektiği en çarpıcı ayrıntılardan biri ise altınların kullanım amacı. Tarihsel kayıtlara göre bir Pers dariki, o dönemde görev yapan yabancı bir paralı askerin yaklaşık bir aylık maaşına denk geliyordu. Bu nedenle araştırmacılar, bulunan hazinenin Pers ordusunda görev yapan askerlerin maaş ödemeleriyle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Eğer bu teori doğrulanırsa, keşif antik çağdaki askeri finans sistemine ilişkin en önemli kanıtlardan biri olarak kabul edilecek.
BİLİM DÜNYASINDA BÜYÜK HEYECAN YARATTI
Kazıları yürüten Michigan Üniversitesi araştırma ekibi ile nümismatik uzmanları, bu hazinenin Pers altın sikkelerinin kronolojisini yeniden değerlendirmeye yardımcı olacağını ifade ediyor. Oxford Üniversitesi'nden uzmanlar da keşfin, Ahameniş dönemine ait altın paraların tarih sıralamasını netleştirecek önemli bir referans niteliği taşıdığını belirtiyor.
Araştırmacılar, elde edilen yeni verilerin Büyük İskender'in yükselişinden önce Anadolu'daki ekonomik yapı, ticaret ağları ve askeri hareketlilik hakkında şimdiye kadar bilinmeyen ayrıntıları ortaya çıkarabileceğini vurguluyor.
