Türkiye son yıllarda peş peşe yaşanan orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Ancak uzmanlara göre önümüzdeki 10 yılın en büyük riski yalnızca yangınlar değil. Artan sıcaklıklar, azalan yağışlar ve kuruyan ormanlar, en küçük kıvılcımı bile dev felakete dönüştürebilecek bir ortam oluşturuyor. Bilim insanları, iklim değişikliğinin etkisiyle yangın sezonunun artık yalnızca yaz aylarıyla sınırlı kalmayacağını, yılın daha uzun bölümüne yayılacağını belirtiyor.
Öz Orman İş Sendikası Genel Başkan Settar Aslan, Türkinform’a özel yaptığı açıklamada, “Önümüzdeki 10 yıl içinde en büyük tehlike iklim kriziyle birleşen insan ihmali ve plansız baskıdır. Yangın riski artıyor, kuraklık büyüyor, şehirleşme baskısı devam ediyor. Bütün bunlar aynı anda ormanlarımız üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Ancak ben burada özellikle insan faktörünün altını çizmek isterim. Çünkü yangınların önemli bir kısmı ihmalden çıkıyor. Biz bilinçli hareket edersek, önleyici tedbirleri güçlendirirsek, orman işçisinin emeğine sahip çıkarsak ve orman köylüsünü desteklersek bu tehlikeleri yönetebiliriz” değerlendirmesinde bulundu.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EN BÜYÜK TEHDİT OLARAK ÖNE ÇIKIYOR
Uzmanlara göre Türkiye ormanlarını bekleyen en büyük tehlike iklim krizi. Beklenen riskler arasında; Uzayan kuraklık dönemleri, rekor sıcak hava dalgaları, düşen nem oranı, kuvvetli rüzgarlar, su kaynaklarının azalması ilk sıralarda yer alıyor. Bu faktörler, hem yangınların çıkma ihtimalini artırıyor hem de çıkan yangınların kontrol altına alınmasını zorlaştırıyor.
İNSAN FAKTÖRÜ HÂLÂ İLK SIRADA
Orman yangınlarının büyük bölümü doğal nedenlerden değil, insan kaynaklı ihmallerden çıkıyor. Uzmanların dikkat çektiği başlıca nedenler şöyle; Söndürülmeyen piknik ateşleri, izmarit atılması, tarım alanlarında kontrolsüz ateş yakılması, elektrik hatlarından kaynaklanan kıvılcımlar, kasıtlı çıkarılan yangınlar. İklim değişikliği yalnızca zemini hazırlıyor; yangını başlatan unsur ise çoğu zaman insan oluyor.
KURUYAN ORMANLAR YENİ RİSK OLUŞTURUYOR
Yükselen sıcaklıklar nedeniyle birçok bölgede ağaçlar su stresine giriyor. Kuruyan bitki örtüsü ve ölü ağaçlar ise adeta doğal bir yakıt deposuna dönüşüyor. Uzmanlara göre bu durum, gelecekte daha büyük ve daha hızlı yayılan mega yangınların görülme ihtimalini artırıyor.
ZARARLILAR VE HASTALIKLAR ÇOĞALIYOR
Sadece yangınlar değil… İklim değişikliği nedeniyle böcek istilaları ve mantar hastalıklarının da artması bekleniyor. Zayıflayan ağaçlar zararlılara karşı dirençlerini kaybediyor. Bu da geniş orman alanlarının zamanla yok olmasına neden olabiliyor.
BETONLAŞMA ORMANLARI YALNIZ BIRAKIYOR
Kentleşmenin kontrolsüz büyümesi de önemli risklerden biri. Orman alanlarının parçalanması; Biyoçeşitliliği azaltıyor, yaban hayatını tehdit ediyor, yangınlara müdahaleyi zorlaştırıyor, insan faaliyetlerini orman içine taşıyor. Uzmanlara göre ormanların etrafındaki plansız yapılaşma da yangın riskini büyüten önemli unsurlar arasında.
SU KRİZİ ORMANLARI DA VURACAK
Türkiye'de beklenen su stresi yalnızca tarımı değil, orman ekosistemlerini de doğrudan etkileyecek. Topraktaki nemin azalması; Fidanların tutmasını zorlaştırıyor, ağaçların büyümesini yavaşlatıyor, kurumaları hızlandırıyor. Bu durum özellikle Akdeniz ve Ege kuşağındaki ormanlar için büyük risk oluşturuyor.
UZMANLAR NE ÖNERİYOR?
Önümüzdeki 10 yıl için alınması gereken önlemler şöyle sıralanıyor; Yangın erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, orman içi denetimlerin artırılması, elektrik iletim hatlarının düzenli kontrol edilmesi, yangına dayanıklı orman yönetimi uygulanması, yerli ve kuraklığa dayanıklı türlerle ağaçlandırma yapılması, vatandaşların yangın konusunda bilinçlendirilmesi.
ORMANLAR YALNIZCA AĞAÇ DEĞİL, YAŞAMIN SİGORTASI
Uzmanlar, orman kayıplarının yalnızca yeşil alanların azalması anlamına gelmediğini vurguluyor. Ormanların yok olması; Su kaynaklarını azaltıyor, tarımsal üretimi olumsuz etkiliyor, sel ve heyelan riskini artırıyor, karbon yutak alanlarını azaltarak küresel ısınmayı hızlandırıyor, binlerce canlı türünün yaşam alanını yok ediyor.
UZMANLARA GÖRE EN BÜYÜK TEHLİKE NE?
Uzmanların ortak görüşüne göre önümüzdeki 10 yılda Türkiye ormanlarını bekleyen en büyük tehdit, iklim değişikliğinin etkisiyle artan kuraklık ve bunun insan kaynaklı ihmallerle birleşerek çok daha yıkıcı orman yangınlarına yol açması olacak. Başka bir ifadeyle, tehlike yalnızca ateş değil; ateşi büyüten iklim koşulları ve ihmallerin aynı anda artması.
