TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile üniversiteleri ilgilendiren birçok düzenleme yürürlüğe girdi. Yeni yasayla birlikte öğrenci affından akademik etik ihlallerine, devlet ve vakıf üniversitelerinin işleyişinden öğretim üyelerinin çalışma şartlarına kadar yükseköğretim sisteminin farklı alanlarında değişiklikler yapıldı. Düzenleme kapsamında öğrencilere yeni haklar tanınırken, akademik usulsüzlüklere yönelik yaptırımlar artırıldı, üniversitelerin idari yapısı ve akademik kadrolarına ilişkin yeni hükümler de yasaya eklendi.
ÖĞRENCİ AFFIYLA ÜNİVERSİTEYE DÖNÜŞ İMKANI TANINDI
Yeni düzenlemeyle daha önce öğrenci affından yararlanamayan ve belirli suçlar dışında çeşitli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilen kişilere yeniden öğrenim görme hakkı tanındı. Başvurularını süresi içinde tamamlayan öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında kayıt yaptırarak eğitimlerine kaldıkları yerden devam edebilecek. Uygulama, kanunda belirtilen şartları sağlayan öğrencileri kapsayacak.
AKADEMİK ETİK İHLALLERİNE YÖNELİK YAPTIRIMLAR ARTIRILDI
Kanunla birlikte akademik etik ihlallerine ilişkin yaptırımlar genişletildi. Başkalarına hazırlatılan tez, makale, kitap, bilimsel çalışma veya projelerle diploma ya da akademik unvan elde ettiği tespit edilen kişilerin diplomaları ve akademik unvanları iptal edilecek. Bu kişilerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılmasına yönelik hükümler de uygulanacak.
Bunun yanı sıra, başkaları adına akademik çalışma hazırlayan, hazırlatan veya bu sürece aracılık eden kişiler hakkında yüksek tutarlı adli para cezaları uygulanabilecek. Böylece akademik dürüstlüğe aykırı uygulamalara yönelik cezai yaptırımlar artırılmış oldu.
SON SINIF ÖĞRENCİLERİNE EK SINAV VE TEKRAR HAKKI GETİRİLDİ
Azami öğrenim süresini tamamlayan son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya ders tekrarı hakkı tanındı. Düzenleme kapsamında intörnlük eğitimini tamamlayamayan öğrencilere de eksikliklerini giderebilmeleri için ilave süre verilebilecek. Böylece mezuniyet aşamasındaki öğrencilerin eğitimlerini tamamlamalarına yönelik yeni imkanlar sağlandı.
DEVLET ÜNİVERSİTELERİ YURT DIŞINDA YERLEŞKE AÇABİLECEK
Yasayla birlikte devlet üniversitelerine uluslararası alanda faaliyet gösterebilme imkanı da tanındı. Cumhurbaşkanı kararıyla devlet üniversiteleri yurt dışında yerleşke kurabilecek, akademik birimler açabilecek ve eğitim programları düzenleyebilecek. Düzenleme, üniversitelerin uluslararası eğitim faaliyetlerini genişletmesine yönelik yeni bir hukuki altyapı oluşturuyor.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE YÖNELİK DENETİM MEKANİZMASI GÜÇLENDİRİLDİ
Yeni düzenleme kapsamında vakıf üniversitelerine yönelik denetim ve yaptırım hükümleri genişletildi. Mevzuata aykırı faaliyet gösterdiği belirlenen vakıf üniversitelerine kontenjan kısıtlaması uygulanabilecek. İhlalin niteliğine göre faaliyet izninin kaldırılmasına kadar uzanan idari yaptırımlar da devreye alınabilecek.
48 ÜNİVERSİTEYE YENİ AKADEMİK KADROLAR TAHSİS EDİLDİ
Yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacının karşılanması amacıyla 48 üniversiteye yeni akademik kadrolar ihdas edildi. Düzenleme kapsamında profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları oluşturularak üniversitelerin akademik personel kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
ÖĞRETİM ÜYELERİNİN GÖREV SÜRESİNE YENİ DÜZENLEME GETİRİLDİ
Kanunla birlikte belirli şartları sağlayan öğretim üyelerinin görev sürelerine ilişkin yeni hükümler getirildi. Buna göre Yükseköğretim Kurulu kararıyla öğretim üyeleri, 75 yaşını geçmemek kaydıyla sözleşmeli olarak görev yapmaya devam edebilecek. Uygulama, gerekli şartları taşıyan akademik personeli kapsayacak.
KAHRAMANMARAŞ'TAKİ ÜNİVERSİTELERİN YAPISI YENİDEN DÜZENLENDİ
Yasa kapsamında Kahramanmaraş'taki yükseköğretim kurumlarının yapısında da değişikliğe gidildi. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirilecek. Ayrıca bazı fakülte ve yüksekokulların Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi bünyesine devredilmesi öngörüldü.
DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA SAVUNMA HAKKINA YENİ GÜVENCELER GETİRİLDİ
Üniversitelerde yürütülen disiplin soruşturmalarına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Yeni hükümler doğrultusunda hakkında disiplin soruşturması yürütülen kişilere savunmalarını hazırlamaları için en az 7 gün süre verilmesi zorunlu hale getirildi. Düzenleme kapsamında ifade alma ve savunma süreçlerine ilişkin uygulamalar da güncellendi.
ÖZETLE
Üniversitelerde yasayla birlikte neler değişti?
- Öğrenci affı yürürlüğe girdi: Belirli şartları taşıyan ve üniversiteyle ilişiği kesilen öğrenciler başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine dönebilecek.
- Sahte tez ve akademik çalışmalarla alınan diplomalar iptal edilecek: Başkalarına hazırlatılan tez, makale, kitap veya projelerle diploma ya da akademik unvan alanların unvanları geri alınacak ve üniversite öğretim mesleğinden çıkarılmaları sağlanacak.
- Hayalet yazarlara adli para cezası uygulanacak: Başkaları adına akademik çalışma hazırlayan veya buna aracılık eden kişiler hakkında yüksek tutarlı adli para cezaları uygulanacak.
- Son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı tanındı: Azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencileri başarısız oldukları dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkından yararlanabilecek. İntörnlük eğitimini tamamlayamayanlara da ek süre verilecek.
- Devlet üniversiteleri yurt dışında kampüs açabilecek: Cumhurbaşkanı kararıyla devlet üniversiteleri yurt dışında yerleşke, akademik birim ve eğitim programı açabilecek.
- Vakıf üniversitelerine yönelik yaptırımlar genişletildi: Kurallara uymayan vakıf üniversitelerine kontenjan kısıtlaması, idari yaptırımlar ve faaliyet izninin kaldırılmasına kadar uzanan uygulamalar yapılabilecek.
- 48 üniversiteye yeni akademik kadro verilecek: Profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilerek öğretim elemanı ihtiyacının karşılanması amaçlanıyor.
- Öğretim üyelerine 75 yaşına kadar görev yapma imkanı tanındı: Belirlenen şartları sağlayan öğretim üyeleri, YÖK kararıyla 75 yaşını geçmemek kaydıyla sözleşmeli olarak görevlerini sürdürebilecek.
- Kahramanmaraş'taki üniversitelerin yapısı değiştirildi: Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirilecek, bazı akademik birimler Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne devredilecek.
- Disiplin soruşturmalarında savunma hakkı güçlendirildi: Üniversitelerde disiplin soruşturmalarında savunma süreci yeniden düzenlendi ve savunma için en az 7 gün süre verilmesi zorunlu hale getirildi.
