İnsanoğlunun Apollo görevleriyle Ay'a ilk ayak basışının üzerinden yarım asırdan fazla zaman geçti. 1972'den beri hiçbir insan derin uzaya, yani Ay'ın karanlık yüzünü (bu arada burası karanlık değil sadece dünyaya bakmadığı için öyle adlandırıyoruz) kendi gözleriyle görebileceği kadar uzaklara gitmedi. Şimdi ise NASA, Artemis II göreviyle dört astronotu Ay etrafında yaklaşık 10 günlük bir yolculuğa çıktılar ve Orion kapsülü, iki gün önce Türkiye saati ile 03:07 saatinde California eyaletinin açıklarındaki Pasifik Okyanusu'na iniş yaptı.
Hala daha dünyanın düz olduğuna inan bir kesimi bir yana bırakırsak son zamanlarda çok fazla biz aya tekrardan neden gittik? Ay'a adım atmayacaksak neden bu yolculuk yapıldı? Gibi soruları sık sık duyar oldum. Bence asıl sorulardan bir tanesi “93 milyar dolara mal olan bu proje neden geçmişin tekrarı değil” olmalıydı.
Soğuk Savaş döneminde Ay’a yolculuk, tam anlamıyla bir güç gösterisiydi. ABD, Sovyetler Birliği ile olan rekabetini Ay yüzeyine bayrak dikerek zirveye taşıdı. Bugün hala “Ay’a gidilmedi” iddiaları ortaya atılsa da, en basit mantık şunu söylüyor: O dönemin en büyük rakibi olan Sovyetler Birliği bile böyle bir iddiayı ortaya koymadı. Aksine, süreci yakından takip etti ve sonucu kabul etti. Böylesine kritik bir rekabet ortamında, muazzam bir başarıyı görmezden gelmeleri pek mümkün değildi. Bugün Ay, madencilik açısından büyük şirketlerin dikkatini çekiyor ve gelecek yatırımları arasında giderek daha fazla yer buluyor. Artemis II görevi de bu yeni dönemin kritik bir eşiğini temsil ediyor.
Yeni uzay yarışı ve "Fiili Kontrol" 1960'lardaki uzay yarışı ABD ile Sovyetler Birliği arasındaydı; bugünün yükselen gücü ise 2030'a kadar Ay'a insan indirmeyi hedefleyen Çin. 1967 tarihli Birleşmiş Milletler Uzay Antlaşması'na göre kimse Ay'ın sahibi olamaz. Ancak işin içine su ve madenler gibi değerli kaynaklar girince işin rengi değişiyor. Uzmanların da belirttiği gibi araziyi resmen sahiplenemeseniz bile, kimse sizin orada faaliyet göstermenizi engelleyemez. Yani yeni nesil uzay yarışının asıl hedefi: En zengin kaynakların olduğu stratejik bölgelerde fiili kontrolü sağlamak
Yolculuğun en önemli hedeflerinden bir tanesi kızıl gezegen Mars’a yolculuk. NASA’nın asıl büyük hedefi 2030'larda Mars'a insan göndermek. Fakat gezegenler arası böylesine zorlu bir yolculuk öncesinde Ay, bizim için mükemmel bir test ortamı. Ay üssü sayesinde hava üretimi, enerji sağlama ve yaşam alanı inşası gibi hayati teknolojiler denenecek. Eğer bu sistemler ilk kez Mars'ta denenir ve arıza yaparsa sonuç felaket olabilir; bu yüzden önce bize yakın olan Ay'da hata yapıp öğrenmek daha maliyetli olacaktır.
Artemis II, serbest dönüş rotasıyla mürettebatı Ay etrafında uçururken; iletişimden yaşam destek ünitelerine, radyasyon kalkanlarından uçuş güvenliğine kadar kritik sistemlerin insanlı ortamda ne kadar sağlıklı çalıştığını test etti. Üstelik bu görev, insansız Artemis I uçuşunda yaşanan ısı kalkanı aşınması ve yakıt sızıntısı gibi sorunların giderildiğini kanıtlamak için de önemli bir sınav niteliğindeydi. Neyse ki korkulan başa gelmedi ve sistemler beklendiği gibi çalışarak, bir sonraki adım için güven verdi.
Sonuç olarak Artemis II basit bir güç gösterisi veya sıradan bir uzay uçuşu değil. Bu görev; veri toplamanın, bozulan sistemleri düzeltmenin ve kalıcı bir uzay ekonomisi kurmanın ilk adımıdır.
