Modern tıpta yeniden popüler hale gelen aralıklı oruç ve kısa süreli açlık, aslında yüzyıllar önce İbn-i Sina tarafından yazılmıştı! 11. yüzyılda kaleme aldığı El-Kanun fi’t-Tıbb adlı eserinde, ölçülü beslenmenin ve zaman zaman aç kalmanın vücut üzerindeki yenileyici etkilerine dikkat çeken İbn-i Sina, bugünün bilimsel verileriyle adeta yarışıyor.
Ünlü hekim, fazla yemek yemenin hastalıkların başlıca nedenlerinden biri olduğunu söylerken, aralıklı açlık dönemlerinin ise vücudu dengeye getiren mucizevi bir yöntem olduğunu vurguluyor.
Kısa süreli açlık nasıl çalışır? Vücut bu süreçte neler yapar?
Açlık başladığında, ilk olarak vücut karaciğerdeki glikojen rezervlerini enerjiye çevirerek kullanmaya başlar. Glikojen tükendiğinde ise sıradaki enerji kaynağı yağ hücreleri olur. Bu hücreler parçalanırken ortaya çıkan keton cisimcikleri, beyin ve kaslara enerji sağlayarak aynı zamanda zihinsel berraklık yaratır.
Uzmanlara göre bu süreç sadece enerji üretimiyle sınırlı kalmaz. Vücut, uzun süredir atıl durumda kalan hücreleri parçalayarak oto faji sürecini başlatır. Yani adeta kendi içinde temizlik yapar. Bu temizlik, bağışıklık sisteminin güçlenmesini, iltihaplı hücrelerin azalmasını ve yaşlanma belirtilerinin gecikmesini sağlar.
İbn-i Sina’dan çağları aşan mesaj: “Az yemek, uzun yaşamak demektir”
İbn-i Sina, sadece açlıkla değil, yaşam düzeniyle de ilgilenmişti. Ona göre; beslenme, uyku, hareket ve ruhsal denge, sağlıklı bir hayatın dört temel ayağını oluşturuyordu. Aşırı yemek, hem sindirim sistemini yorar hem de hastalıkların kapısını aralar. Kısa süreli açlık ise bedeni toparlamak ve yenilemek için en etkili yöntemlerden biri olarak gösteriliyordu.
Aralıklı oruç (intermittent fasting) nasıl etki ediyor?
Günümüzde birçok kişinin uyguladığı 16 saat açlık – 8 saat beslenme düzeni, modern tıbbın da ilgisini çekiyor. Bu yöntemde vücut uzun süre insülin salgılamadığı için, insülin duyarlılığı artıyor ve kan şekeri dengesi korunuyor. Aynı zamanda yağ yakımı kolaylaşıyor, hücre içindeki toksinler temizleniyor ve kilo kontrolü sağlanıyor.
Ancak bu yöntemin her bünyeye uygun olmadığını hatırlatmakta fayda var. Özellikle hamileler, emziren anneler, kalp ve diyabet hastaları için bu tarz açlık uygulamaları hayati risk oluşturabiliyor.
Kimler dikkat etmeli? Aç kalmak her zaman sağlıklı mı?
Her ne kadar kısa süreli açlığın faydaları göz ardı edilemez olsa da, bazı gruplar için tehlikeli sonuçlar doğurabiliyor. Yoğun tempoda çalışanlar, ergenler, çocuklar ve özellikle kronik rahatsızlıkları olan bireyler mutlaka uzman kontrolünde bu tarz diyetleri uygulamalı.
Aksi takdirde sıvı kaybı, halsizlik, tansiyon düşüklüğü ve kalp ritim bozuklukları gibi ciddi sağlık sorunları baş gösterebilir.
