Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nda örgütün geleceğine yönelik kapsamlı önerilerde bulundu. Mirziyoyev, ŞİÖ ülkelerinin sahip olduğu insan gücü, doğal kaynaklar, üretim kapasitesi ve entelektüel birikimin doğrudan halkların refahını artıracak projelere dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.
ŞİÖ’nün kuruluşunun 25. yılına dikkat çeken Mirziyoyev, örgütün bölgesel istikrarın korunması ve üye ülkelerin sürdürülebilir kalkınmasının desteklenmesi açısından önemli bir rol üstlendiğini belirtti. Özbekistan’ın örgütün kuruluşundan bu yana askeri bloklardan uzak, açık ve barışçıl bir iş birliği platformu olarak gelişmesini desteklediğini ifade etti.
“ORTA ASYA ŞİÖ’NÜN STRATEJİK ÇEKİRDEĞİ”
Mirziyoyev, ŞİÖ içerisindeki iş birliğinin merkezinde Orta Asya’nın bulunmasına özel önem verdiklerini belirtti. Bölgeyi örgütün coğrafi ve stratejik çekirdeği olarak nitelendiren Özbekistan Cumhurbaşkanı, Orta Asya’nın istikrarı ve ekonomik kalkınmasının tüm ŞİÖ coğrafyasına doğrudan katkı sağlayacağını vurguladı.
Dünyada jeopolitik ayrışmaların, ülkeler arasındaki güven eksikliğinin ve çatışmaların arttığına dikkat çeken Mirziyoyev, özellikle Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerden endişe duyduklarını söyledi. Bölgede tansiyonun düşürülmesi ve taraflar arasında yeniden diyalog kurulması gerektiğini dile getirdi.
“ŞİÖ-2040 ORTAK KALKINMA ALANI” ÖNERİSİ
Mirziyoyev’in konuşmasının en dikkat çekici başlıklarından biri “ŞİÖ-2040: Ortak Kalkınma Alanı” önerisi oldu. Özbekistan Cumhurbaşkanı, örgütün uzun vadeli geleceğine ilişkin ortak bir vizyon belirlenmesinin gerekli olduğunu ifade etti.
Bu vizyon kapsamında yatırımların, teknolojinin ve bilginin ülkeler arasında daha rahat dolaşabildiği; büyük altyapı ve sanayi projelerinin birlikte hayata geçirildiği, iş dünyası ve toplumlar arasında doğrudan bağlantıların güçlendirildiği bütünleşik bir kalkınma alanı oluşturulmasını önerdi.
Mirziyoyev, ŞİÖ ülkelerinin mevcut ekonomik ve teknolojik kapasitesinin ayrı ayrı değerlendirilmesi yerine birbirini tamamlayacak biçimde kullanılması gerektiğini belirterek, ortak kalkınmanın örgütün gelecekteki temel hedeflerinden biri haline gelmesi gerektiği mesajını verdi.
SANAYİ HARİTASI VE ŞİÖ KALKINMA BANKASI ÇAĞRISI
Ekonomik iş birliğinin somut projelerle desteklenmesi gerektiğini belirten Mirziyoyev, özel ekonomik bölgeleri, üretim tesislerini, pazarları ve lojistik ağları birbirine bağlayacak bir ŞİÖ Sanayi İşbirliği Haritası hazırlanmasını teklif etti.
Özbekistan Cumhurbaşkanı ayrıca uzun süredir gündemde bulunan ŞİÖ Kalkınma Bankasının kurulmasına yönelik çalışmaların hızlandırılmasını istedi. Bankanın hayata geçirilmesi halinde altyapı, sanayi, ulaştırma ve teknoloji gibi alanlarda ortak projelerin finansmanına katkı sağlaması hedefleniyor.
Mirziyoyev’in önerileri, ŞİÖ bünyesindeki ekonomik iş birliğinin yalnızca ticaret hacmini artırmakla sınırlı kalmayıp ortak üretim ve yatırım mekanizmalarına dönüştürülmesi yönünde bir yaklaşım ortaya koydu.
TAŞKENT’TE YAPAY ZEKA FORUMU ÖNERİSİ
Konuşmasında dijital dönüşüm ve yapay zekaya da geniş yer ayıran Mirziyoyev, Özbekistan’ın gelecek yıl Taşkent’te ŞİÖ Yapay Zeka ve Yeni Dijital Çözümler Forumu düzenlemeye hazır olduğunu açıkladı.
Örgüt bünyesinde açık ve çok dilli bir veri havuzu kurulmasını da öneren Mirziyoyev, dijital teknolojilerin üye ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını ve ekonomik iş birliğini hızlandırabileceğini belirtti.
Yapay zeka, veri paylaşımı ve yeni teknolojiler alanındaki ortak çalışmaların ŞİÖ ülkelerinin küresel rekabet gücünü artırabileceğini savunan Mirziyoyev, teknoloji alanındaki iş birliğinin uzun vadeli kalkınma vizyonunun önemli parçalarından biri olması gerektiğini dile getirdi.
SU, ENERJİ VE ULAŞTIRMA İÇİN ORTAK ADIM ÇAĞRISI
Mirziyoyev, iklim değişikliğinin özellikle gıda, su ve enerji güvenliği üzerindeki etkilerinin giderek daha fazla hissedildiğine dikkat çekti. ŞİÖ kapsamında bu alanları kapsayan ortak bir gündem oluşturulmasını ve 2035’e kadar su ve enerji verimliliğine yönelik teknolojik iş birliği programı hazırlanmasını önerdi.
Ulaştırma alanında da yeni mekanizmalara ihtiyaç olduğunu belirten Mirziyoyev, ŞİÖ ülkelerinin demir yolu ağlarının daha fazla entegre edilmesi amacıyla özel bir konsey kurulması teklifinde bulundu. Böyle bir yapının ülkeler arasındaki ticaret koridorlarını güçlendirebileceği ve taşımacılık maliyetlerini azaltabileceği değerlendiriliyor.
Afganistan’daki gelişmelere de değinen Mirziyoyev, ülkede barış ve istikrarın sağlanmasının Orta Asya’nın güvenliği ve ekonomik kalkınması açısından kritik önem taşıdığını söyledi. Bu nedenle ŞİÖ ile Afganistan arasındaki düzenli diyaloğun yeniden başlatılması gerektiğini vurguladı.
Özbekistan Cumhurbaşkanı ayrıca Taşkent’te kurulması planlanan Güvenlik Tehdit ve Riskleriyle Mücadele Evrensel Merkezinin etkin şekilde çalışabilmesi için gerekli şartları sağlayacaklarını belirterek, güvenlik ve kalkınmanın birbirinden ayrı düşünülemeyeceği mesajını verdi.
