1933 yılında Almanya'da Nazi yönetiminin Yahudi akademisyenlere yönelik baskılarının artması üzerine dünyaca ünlü fizikçi Albert Einstein, Türkiye Cumhuriyeti hükümetine dikkat çeken bir mektup gönderdi. 17 Eylül 1933 tarihini taşıyan mektupta Einstein, Almanya'da çalışma imkânını kaybeden profesör ve doktorların Türkiye'ye kabul edilmesini talep etti. Ünlü fizikçi, Nazi Almanyası'nda görev yapmaları imkânsız hale gelen Yahudi bilim insanlarının Türkiye'de çalışmalarına izin verilmesi için Türk hükümetine resmî başvuruda bulundu.
Einstein, bilim insanlarının sahip oldukları bilgi birikimi ve akademik tecrübeyle Türkiye'ye önemli katkılar sağlayabileceklerini vurgulayarak, onların Türk üniversitelerinde görev yapmasına izin verilmesini istedi.
"HEM İNSANLIK GÖREVİ HEM DE TÜRKİYE İÇİN KAZANÇ"
Mektubunda Türk hükümetine hitap eden Einstein, söz konusu akademisyenlerin herhangi bir kurumda hükümetin uygun göreceği şartlarla çalışmaya hazır olduklarını ifade etti.
Ünlü bilim insanı ayrıca, bu talebin kabul edilmesinin yalnızca yüksek bir insani sorumluluğun yerine getirilmesi anlamına gelmeyeceğini, aynı zamanda Türkiye'nin bilimsel gelişimine de önemli katkılar sunacağını dile getirdi.
TÜRKİYE KAPILARINI AÇTI
Einstein'ın çağrısının ardından Türkiye, Nazi Almanyası'nın baskısından kaçan çok sayıda Yahudi bilim insanına kapılarını açtı. Başta İstanbul Üniversitesi olmak üzere birçok yükseköğretim kurumunda görev alan bu akademisyenler; tıp, hukuk, fen bilimleri, mühendislik ve mimarlık gibi alanlarda eğitim vererek genç Cumhuriyet'in üniversite sisteminin gelişmesinde önemli rol oynadı.
Bu süreç, Türkiye'nin bilim tarihinin en dikkat çekici dönemlerinden biri olarak kabul edilirken, ülkenin uluslararası akademik dünyaya açılmasında da önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
