Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayesinde, “Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Baş Etmek” temasıyla düzenlenen 5. Antalya Diplomasi Forumu, 17 Nisan itibarıyla başladı. TÜRKINFORM Genel Yayın Yönetmeni Bülent Sarıdiken’in yerinden takip ettiği forumda, Eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay İran, İsrail ve ABD ekseninde küresel ve bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

“SÜREÇ YENİ BİR AŞAMAYA GEÇTİ”

İran tarafındaki son duruma değinen Oktay, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin açıklamalarıyla birlikte sürecin yeni bir aşamaya geçtiğini ifade etti. Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin geçişine izin verilmesinin ateşkes süreci açısından olumlu bir gelişme olduğunu belirten Oktay, bu adımın kalıcı barışa dönüşmesi temennisinde bulundu.

İran heyetiyle kısa bir görüşme gerçekleştirdiklerini de aktaran Oktay, tarafların temel beklentisinin sorunun diplomatik yollarla çözülmesi olduğunu söyleyerek sözlerini şöyle sürdürdü;

“İran’daki son durum Dışişleri Bakanı Sayın Arakçi’nin açıklamalarıyla yeni bir evreye geçmiş durumda. Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin geçmesine izin vermeleri konusu. Özellikle ateşkes sürecinin devamı çerçevesinde. Bu olumlu bir gelişme ama ümit ediyoruz ki bu kalıcı bir ateşkese ama onun ötesinde kalıcı bir barışa döner. Burada da zaten İran heyeti de vardı. Onlarla da kısa bir görüşme imkanımız oldu, görüştük. Bakan yardımcısı nezdinde temsil edilen bir heyet. Onların da arzusu bir an önce sorunun çözülmesi. Ama Cumhurbaşkanımız da ifade etti; bir tarafında İran bir tarafında Umman’ın olduğu bir körfezden, bir Hürmüz Boğazı’ndan bahsediyoruz.”

“DİPLOMASİNİN SABOTE EDİLMEMESİ GEREKİYOR”

Bölgedeki asıl sorunun İsrail kaynaklı olduğunu savunan Oktay, İsrail’in Gazze, Batı Şeria, Suriye, Lübnan ve İran’daki çatışmaların sona ermesini istemediğini öne sürdü. İsrail’in istikrarsızlıktan beslendiğini ifade eden Oktay, yürütülen diplomatik süreçlerin sabote edilmemesi gerektiğini vurguladı.

“Dolayısıyla her iki ülkenin birlikte yönettiği bu ülkede özellikle ticari gemilerin serbest bırakılıyor olması önemli” diyen Oktay, “İran tarafının da beklentisi bir an önce kabul edilebilir çerçevede. Tekliflerle zaten kendi aralarında bu görüşmeler devam ediyor. Bunların kabul edilebilir boyutta olduğu sürece anlaşmanın kalıcı hale gelmesinin mümkün olabileceği. Ama burada asıl sorun İsrail tabi. İsrail bölgedeki özellikle İran’daki, Suriye’deki, Lübnan’daki ve kendi içinde Gazze ve Batı Şeria’daki sorunların, çatışmaların, savaşların bitmesini arzu etmeyen kendisi. Zaten kandan, istikrarsızlıktan beslenen bir ülke. Dolayısıyla İsrail’in bu görüşmeleri sabote etmemesi son derece kritik” değerlendirmesinde bulundu.

“ABD’NİN ÇATIŞMA POLİTİKASI UZUN VADEDE SÜRDÜRÜLEMEZ”

ABD’nin süreçteki rolüne de değinen Oktay, Washington yönetiminin uzun vadede çatışmayı sürdürmesinin kendi çıkarına olmayacağını söyledi. ABD’nin müttefikleri tarafından da bu konuda uyarıldığını belirten Oktay sözlerini şöyle sürdürdü;

“Ümit ediyoruz ki ABD bu oyuna gelmez. Dünyanın diğer ülkelerine baktığınızda ABD’nin kendi yakın ortaklarına dahil buna AB ve NATO üyeleri de dahil aslında bunu çok net görüyor. ABD’yi de dostça uyarıyor aslında. Ümit ediyoruz bu sağlanır bir an önce ve barış hakim olur.”

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA DİPLOMASİ VE TİCARET VURGUSU

Hürmüz Boğazı üzerinden yürütülen ticari geçiş ve diplomatik temasların önemine dikkat çeken Oktay, İran ve Umman’ın ortak yönetimindeki bölgede alınan kararların bölgesel istikrar açısından kritik olduğunu söyledi. Oktay, diyalog kanallarının açık tutulmasının gerilimi azaltacağını ve olası krizlerin önüne geçeceğini ifade ederek, bölgedeki aktörlerin sorumlu hareket etmesinin kalıcı barış için temel şart olduğunu vurguladı.

Muhabir: Sümeyye Aksu