Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Tahran'ın 2015 yılında ABD ve diğer dünya güçleriyle imzalanan nükleer anlaşmada olduğu gibi, zenginleştirme seviyeleri üzerinde kısıtlamalar ile sıkı denetimleri kabul etmeye yürekten istekli olduğunu ifade etti.
ABD ve İranlı yetkililerle sürekli temas halinde bulunan Fidan, Amerikalıların İran’ın nükleer zenginleştirme faaliyetini belirli sınırlar içinde tolere etmeye istekli görünmesinin olumlu olduğunu belirtti. Fidan, İranlıların bir anlaşmaya varılması gerektiğini kabul ettiğine, Amerikalıların da İran’ın belirli sınırları olduğunu anladığına dikkat çekti ve tarafları zorlamanın anlamsız olduğunu ifade etti.
Bakan Fidan, ABD’nin İran’ın füze programı ve bölgesel milis gruplara verdiği desteği nükleer müzakere masasına dahil etme ısrarının süreci zorlaştırabileceğini belirtti. ABD'nin tüm bu konuları eş zamanlı ele almakta ısrarcı olması durumunda, ilerlemenin mümkün olmayabileceği ve bunun sonucunda bölgede yeni bir savaşın ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.
"ÖNEMLİ ZORLUKLARA RAĞMEN..."
Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın tarafları müzakere masasına oturtma çabalarının ardından, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner geçtiğimiz hafta Maskat'ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi. Hem Washington hem Tahran, Haziran ayında İsrail'in İran'a karşı düzenlediği 12 günlük harekât sonrası gerçekleşen bu ilk görüşmeleri "olumlu bir ilk adım" olarak gördü. Her ne kadar diplomatlar önlerinde önemli zorluklar olduğunu belirtse de taraflar yakında yeni bir tur düzenlemeyi beklediklerini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın potansiyel bir anlaşmanın kapsamıyla ilgili mesajları ise karışık bir görüntü verdi. Washington, İran’ın füze programı ve vekil gruplara desteğini kesmesini önceden şart koşmuş olsa da Trump, son görüşmelerin ardından sadece nükleer programla sınırlı bir anlaşmayı "kabul edilebilir" olarak nitelendirdi.
"ABD-İRAN MESELESİ BÖLGE ÜLKELERİNİ DE İLGİLENDİRİR"
Ankara ve diğer bölge ülkelerinin yaratıcı fikirler geliştirmeye çalıştığını ifade eden Fidan, bu ülkelerin bölgede yapıcı ve etkili roller üstlenebileceklerini belirtti. Fidan, Amerikalıların İran’ın nükleer kapasitesi konusunda derin endişe duyduğunu ancak füzeler ve vekil güçlerin bölgesel güvenlik üzerinde önemli etkileri olduğunu ve bu nedenle diğer meselelerin bölge ülkelerinin yakından bağlantılı olduğunu vurguladı.
Fidan ayrıca, İsrail’in Beyaz Saray ziyareti sırasında Başbakan Netanyahu'nun Trump üzerindeki etkisinden endişe duyduğunu dile getirdi. İsrail için bölgesel askeri üstünlüğün korunmasının öncelikli olduğunu ve İran’ın balistik füze varlığının bu hedefi karmaşıklaştırdığını ifade etti.
Trump yönetimi ve İran’ın geçmişteki hatalardan kaçınması gerektiğini belirten Fidan, 2015’teki nükleer anlaşmaya giden süreçte bölge ülkelerinin müzakerelerin dışına itildiğini hatırlattı. Söz konusu anlaşma İran’ın zenginleştirilmiş uranyum faaliyetlerini yüzde 3,67 saflık ve 300 kilogram stok ile sınırlarken, İran’ın balistik füze programı ve vekil güç faaliyetleri anlaşmanın dışında kalmıştı. Bazı bölge ülkeleri bu durumun Tahran’a füze geliştirme ve vekil güçlerini güçlendirme alanı bıraktığını savunuyor.
"GÜVEN AÇIĞI DERİN"
Fidan, İran’ın ABD ile yapılacak her türlü anlaşmayı bölgesel ortakları ile güveni artıracak adımlarla desteklemesi gerektiğini, zira bölge ülkeleriyle güven açığının derin olduğunu ve bu konunun hayati önem taşıdığını belirtti.
İran’da geçen yıl yaşanan yıkıcı İsrail saldırılarının yanı sıra geçtiğimiz ay gerçekleşen kitlesel protestoların ardından oluşan tehlikenin farkında olduklarını söyleyen Fidan, İranlı liderlerin halktaki huzursuzluğun büyük ölçüde ekonomik zorluklardan kaynaklandığını anladıklarını ve bu yüzden yaptırım meselesinin çözülmesi gerektiğini bildiklerini ifade etti.
Son olarak Fidan, İran rejiminde değişiklik olacağını düşünmediğini, hükümet organlarının zedelenebileceğini ancak rejimin işleyişini sürdüreceğini sözlerine ekledi.
