Hepimiz farkında olmadan metabolizmamıza zarar verebiliyoruz. Günlük yaşam alışkanlıklarımız, iştah hormonlarımız ve kalori dengemiz üzerinde beklenmedik etkiler yaratabiliyor. Fonksiyonel tıp diyetisyeni Elif Öykü Kıyak, stres yönetimi, uyku düzeni ve ekran kullanımının metabolizmayı nasıl etkilediğini ve kilo kontrolünü zorlaştıran faktörleri açıkladı.
TATLIYA YÖNELME FARKINDA OLMADAN ARTIYOR
Uzman, günlük yaşamın yoğun temposunun metabolizmayı doğrudan etkilediğini belirtiyor. Özellikle stresin iştah üzerinde büyük rol oynadığını vurgulayan Kıyak, bu durumun tatlı ve karbonhidratlı yiyeceklere yönlendirdiğini ifade ediyor:
“Kortizol hormonu artışı, duygusal yeme davranışını tetikliyor. Bu nedenle stres yönetimi farkındalıkla yapılmalı.”
Kıyak’a göre kısa yürüyüşler, nefes egzersizleri veya meditasyon gibi küçük uygulamalar bile stresin yol açtığı metabolik dengesizliği azaltabiliyor.
AZ UYKU, FAZLA AÇLIK VE YAVAŞLAYAN METABOLİZMA DEMEK
Uykunun yetersizliği sadece yorgunluk yaratmakla kalmıyor, metabolizma hızını da yavaşlatıyor. Uzman, leptin ve ghrelin dengesinin bozulmasının açlık hissini artırdığını ve uzun süreli aç kalmanın kilo alımına zemin hazırladığını belirterek, “Leptin ve ghrelin dengesi bozulduğunda açlık hissi artar, metabolizma yavaşlar. Uzun süre aç kalmak kilo alımını tetikleyebilir” ifadesini kullandı. Elif Öykü Kıyak, düzenli uyku ile metabolizmanın desteklenebileceğini ve hormon dengesinin korunabileceğini söylüyor.
ATIŞTIRMA FARKINDA OLMADAN GELİYOR
Ekran başında geçirilen uzun süreler de metabolizma ve kilo kontrolünü etkileyebiliyor. Kıyak, özellikle öğün sırasında telefon veya bilgisayara bakmanın farkında olmadan atıştırmayı tetiklediğine dikkat çekerek, “Öğünlerde ekranlardan uzak durmak, hem yeme hızını hem de farkındalığı artırıyor” dedi. Uzman, ekran süresinin azaltılmasının hem kalori kontrolünü kolaylaştırdığını hem de yemek farkındalığını artırdığını belirtiyor.
KÜÇÜK ALIŞKANLIKLAR, BÜYÜK FARK
Açıklamalarının sonunda Kıyak, metabolizmayı desteklemek için uygulanabilecek basit ama etkili alışkanlıkları paylaştı:
Stres yönetimi: Meditasyon, nefes egzersizi veya kısa yürüyüşler
Uyku düzeni: Her gün aynı saatte yatmak ve 7–9 saat uyumak
Ekran kontrolü: Öğünlerde telefon ve bilgisayardan uzak durmak
Fiziksel aktivite: Günlük kısa yürüyüşler metabolizmayı destekler
Kıyak’a göre, bu küçük değişiklikler hem günlük kalori dengesini koruyor hem de metabolik sağlığı güçlendiriyor.
