ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 2020 yılı pazar günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki kritik öneme sahip Larak Adası'na bir saldırı düzenlediğini duyurdu. Saldırıda, İran Devrim Muhafızları'na ait iki roket fırlatıcısının etkisiz hale getirildiği belirtildi. Bu askeri müdahale, ABD'nin boğazdaki mayınları tamamen temizlediği ilanından sonra gerçekleşti ve Başkan Donald Trump da yeni mayın döşenmesine izin vermeyeceklerini ifade etti.
İRAN’DAN ABD’YE FÜZE VE İHA MİSİLLEMESİ
Saldırıya karşı İran, hızlı ve sert bir misilleme yaptı. Devrim Muhafızları, Ürdün'deki ABD üslerine füzelerle saldırdıklarını açıklarken, aynı zamanda yaklaşık 30 milyon dolar değerindeki MQ-9 Reaper insansız hava aracının Basra Körfezi'ne düştüğünü bildirdi. Ayrıca, bir ticari geminin mayınlara çarpması sonucu kullanılamaz hale geldiği de İran tarafından duyuruldu. Bu gelişmeler, bölgedeki askeri ve ekonomik gerilimin yükseldiğinin göstergesi oldu.
WASHINGTON’IN YENİ STRATEJİSİ: ASKERİ SAVAŞ YERİNE EKONOMİK BASKI
The Wall Street Journal'ın analizine göre, Trump yönetimi füze savunma sistemlerinin stoklarının tükenmesini önlemek amacıyla büyük çaplı çatışmalardan kaçınmaya çalışıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, İran rejimini izole etmeye yönelik "Ekonomik Cüzzamlı Operasyonu" adlı yeni bir kampanya başlattıklarını belirtti. Bessent, bu ekonomik baskının büyük ölçekte bir askeri çatışmanın önüne geçtiğine işaret etti.
ABD’NİN AZALAN STOKLARI RUSYA VE ÇİN’İ DENKLEME SOKUYOR
ABD'nin askeri stoklarının azalması ve bölgesel güç dengeleri, Rusya ve Çin gibi aktörlerin bölgedeki etkisini artırmasına zemin hazırladı. CIA Direktörü John Ratcliffe'ın Moskova ziyareti ve Batı istihbaratının Rusya'nın NATO'yu sınamak üzere planlar yapabileceği yönündeki değerlendirmeleri, uluslararası jeopolitik risklerin de yükseldiğini ortaya koydu. Çin'in bölgede güçlenmesi ise ABD'nin İran'la olan çatışmasını ekonomik savaşa taşımasında önemli bir faktör olarak gösteriliyor.
TAHRAN EKONOMİK BASKIYA RAĞMEN GERİ ADIM ATMIYOR
İran tarafında ise ekonomik sıkıntılar derinleşirken askeri kapasitenin güçlü kalması, ülkenin kararlılığını gösteriyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ekonomik fedakârlıklar yapılacağına dair vatandaşlara mesaj verirken, maaşların düşürülmeyeceğini ve işsizliğin artmayacağını vurguladı. Ancak ABD hükümeti içerisindeki yetkililer, ekonomik baskının tırmanması halinde İran'ın askeri karşılık vermeye devam edeceği ve çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği endişesini taşıyor.
Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhebi, ABD'nin saldırısını "Trump yönetiminin stratejik ve ölümcül bir hatası" olarak tanımlayarak, karşılığının sert olacağı uyarısında bulundu. Bu gerginlikler petrol piyasalarına da yansıyarak, saldırılardan sonra Brent petrol fiyatları 88 dolar seviyesinden 90,69 dolara yükseldi.
HÜRMÜZ’ÜN KİLİT NOKTASI: LARAK ADASI
Larak Adası, İran için askeri ve seyrüsefer açısından kritik önemi haiz bir kontrol noktasıdır. Devrim Muhafızları buradan Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini yakından takip ediyor. İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları, boğazdaki ticaret hacmini azaltmakta ve ABD de İran limanlarına uyguladığı abluka ile rejim üzerinde nükleer programında taviz vermesi için baskı kurmayı amaçlamaktadır.
GERİLİM UMMAN AÇIKLARINA TAŞINDI
Bu gelişmeler ışığında, 2020 yılının son haftalarında Umman açıklarında bir tankerin İngiltere Kraliyet Donanması'na bağlı UKMTO raporlarına göre roket veya füze saldırısına uğraması da bölgedeki istikrarsızlığın devam ettiğini göstermektedir. ABD, yüksek petrol fiyatları ve azalan savunma stokları arasında İran'a karşı yeni stratejilerini sınamaya devam edecek.
Tüm bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki gerilimin yalnızca bölgesel değil, küresel enerji ve güvenlik dengeleri açısından da kritik noktada olduğunu ortaya koymaktadır.
