Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri son yıllarda sigarayı bırakmak isteyen milyonlarca kişinin tercihi haline geldi. Bunların başında ise Philip Morris tarafından geliştirilen IQOS geliyor. IQOS'un çalışma mantığı klasik sigaradan farklı. Tütünü yakmak yerine yaklaşık 350 dereceye kadar ısıtarak nikotin içeren aerosoller oluşturuyor. Klasik sigarada ise tütün yaklaşık 800-900 dereceye kadar yanıyor. İşte tam da bu noktada "Daha az zararlı mı?" sorusu gündeme geliyor.
DUMAN DEĞİL AEROSOL... PEKİ FARK YARATIYOR MU?
Uzmanlara göre, IQOS'ta yanma olmadığı için katran ve bazı zararlı yan ürünlerin miktarı klasik sigaraya göre azalabiliyor. Ancak bu durum ürünün güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü kullanıcı yine; Nikotin alıyor, kanserojen olabilecek çeşitli kimyasallara maruz kalıyor, solunum yollarını tahriş eden maddeleri soluyor. Araştırmalar, IQOS aerosolünde sigaraya kıyasla bazı toksik maddelerin daha düşük seviyelerde bulunduğunu gösterirken, bazı kimyasalların ise benzer hatta daha yüksek seviyelerde olabileceğini ortaya koyuyor.
"DAHA AZ ZARARLI" DEMEK "ZARARSIZ" DEMEK DEĞİL
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ısıtılmış tütün ürünlerinin güvenli olduğu yönündeki söylemlere temkinli yaklaşıyor. Kuruma göre; Bu ürünler bağımlılık yapmaya devam ediyor. Uzun dönem etkileri henüz tam olarak bilinmiyor. Kalp-damar hastalıkları ve akciğer sağlığı üzerindeki risk tamamen ortadan kalkmıyor.
Peki sigara ile IQOS arasında sağlık açısından gerçek bir fark var mı? Daha az zararlı algısı doğru mu? IQOS sigaradan daha mı az zararlı? Yeşilay Ankara Eski Şube Başkanı Av. Sevilay Aslan, Türkinform’a özel yaptığı açıklamada, “’Daha az zararlı’ ifadesi ‘zararsız’ anlamına gelmez. Bu ürünler de toksik maddeler içerir ve kalp-damar sistemi ile akciğer sağlığı üzerinde olumsuz etkilere sahiptir. Sağlıklı seçenek sigara yerine IQOS kullanmak değil, tüm tütün ürünlerini bırakmaktır” bilgisini paylaştı.
AKCİĞERLER YİNE ETKİLENİYOR
Yapılan çalışmalar, IQOS kullanımının; Akciğer dokusunda iltihaplanmaya, damar fonksiyonlarında bozulmaya, oksidatif strese, hücre hasarına neden olabileceğini gösteriyor. Her ne kadar bu etkilerin bazıları klasik sigaraya göre daha düşük seviyelerde görülse de tamamen ortadan kalkmış değil.
KALP İÇİN RİSK DEVAM EDİYOR
Nikotin miktarı bakımından IQOS ile klasik sigara arasında büyük fark bulunmuyor. Nikotin; Nabzı artırıyor, tansiyonu yükseltiyor, damarları daraltıyor, kalp krizi ve felç riskini artırabiliyor. Bu nedenle kardiyoloji uzmanları, kalp hastaları için IQOS'u güvenli bir alternatif olarak değerlendirmiyor.
KANSER RİSKİ TAMAMEN ORTADAN KALKMIYOR
IQOS'ta yanma olmadığı için bazı kanserojen maddeler azalabiliyor. Ancak aerosol içerisinde hâlâ; Formaldehit, Asetaldehit, Akrolein, Uçucu organik bileşikler, Ağır metaller gibi sağlığı tehdit eden maddeler bulunabiliyor. Bilim insanları özellikle uzun yıllar kullanımın kanser riski üzerindeki etkisinin henüz netleşmediğini vurguluyor.
SİGARAYI BIRAKMAK İSTEYENLER NEDEN IQOS'A YÖNELİYOR?
Kullanıcıların büyük bölümü IQOS'u; Kokusunun daha az olması, dumansız kullanım, dişlerde daha az leke oluşturması, çevreyi daha az rahatsız etmesi gibi nedenlerle tercih ediyor. Ancak uzmanlar bu özelliklerin sağlık açısından güvenli olduğu anlamına gelmediğinin altını çiziyor.
EN BÜYÜK SORUN: ÇİFT KULLANIM
Araştırmaların dikkat çektiği en önemli konulardan biri ise "dual use" yani çift kullanım. Birçok kişi hem klasik sigara hem de IQOS kullanıyor. Bu durum ise sağlık riskini azaltmak yerine çoğu zaman devam ettiriyor.
UZMANLARDAN NET MESAJ
Göğüs hastalıkları ve halk sağlığı uzmanları ortak bir noktada birleşiyor. "Sigaradan IQOS'a geçmek, sigarayı tamamen bırakmaktan çok daha düşük sağlık kazancı sağlar." En güvenli seçenek ise; hiçbir tütün veya nikotin ürününü kullanmamak.
BİLİM NE DİYOR?
Bugüne kadar yayımlanan bilimsel çalışmaların ortak sonucu şu şekilde özetleniyor; IQOS, klasik sigaradaki bazı zararlı maddelere maruziyeti azaltabiliyor. Ancak sağlık risklerini tamamen ortadan kaldırmıyor. Uzun dönem etkileri konusunda hâlâ yeterli bilimsel veri bulunmuyor. "Daha az zararlı" ifadesi, "güvenli" anlamına gelmiyor.
