Bir kitapçıya girdiğinizde ya da kütüphanenizin önünde durup yeni okuyacağınız kitabı seçerken aslında sadece ilginizi çeken bir hikâyeyi tercih etmiyor olabilirsiniz. Bilim insanlarına göre kitap seçimlerimiz, zihnimizin o dönemde hangi soruların peşinde olduğunu da ortaya koyuyor. Paris'teki École Normale Supérieure bünyesinde görev yapan bilişsel bilimci Edgar Dubourg ve ekibinin gerçekleştirdiği uluslararası araştırma, kitap tercihleri ile psikolojik motivasyonlar arasında dikkat çekici bir ilişki bulunduğunu ortaya çıkardı.
9 BİNDEN FAZLA KİŞİ İNCELENDİ
Araştırmada 23 farklı ülkeden 9 binden fazla katılımcının okuma alışkanlıkları analiz edildi. Elde edilen sonuçlara göre insanlar yalnızca sevdiği türü okumuyor; aynı zamanda zihnini meşgul eden konulara cevap aradığı kitaplara yöneliyor. Araştırmacılar, okurların tercihlerini dört temel kategori altında topladı.
POLİSİYE OKUYORSANIZ BUNUN NEDENİ KORKU DEĞİL
Cinayet dosyaları, gizemler, casusluk hikâyeleri ve psikolojik gerilim romanlarını sevenler çoğu zaman "gerilim tutkunu" olarak görülüyor. Ancak araştırma bunun çok daha farklı bir nedeni olduğunu gösteriyor. Bu türü tercih eden kişiler, belirsizlikleri çözmeye, olayların ardındaki nedenleri anlamaya ve karmaşık problemleri zihinsel olarak kontrol etmeye daha yatkın oluyor. Yani polisiye okuyanlar korkuyu değil, çözümü seviyor. Temel motivasyon; Belirsizlikleri çözmek, olayların mantığını anlamak, riskleri güvenli ortamda analiz etmek.
ROMANTİK ROMAN SEVENLERİN ASIL DERDİ AŞK OLMAYABİLİR
Romantik romanlar, aile hikâyeleri ve insan ilişkilerini konu alan kitapları tercih edenler için de ilginç sonuçlar ortaya çıktı. Araştırmaya göre bu okurların temel ilgisi yalnızca aşk değil. İnsanların neden birbirine bağlandığını, ilişkilerin nasıl kurulduğunu, çatışmaların nasıl ortaya çıktığını ve aidiyet duygusunu anlamaya çalışıyorlar. Temel motivasyon; Aidiyet hissi, insan davranışlarını anlama, sosyal ilişkileri çözümleme.
PEKİ YA BİLİM KURGU?
Uzay yolculukları... Yapay zekâ... Distopik dünyalar... Fantastik evrenler... Araştırmaya göre bu kitapları tercih eden kişiler yalnızca gerçek dünyadan kaçmıyor. Tam tersine geleceğin nasıl şekilleneceği, teknolojinin insan hayatını nasıl değiştireceği, iklim krizi ve insanlığın geleceği gibi büyük sorular üzerine düşünmeye daha yatkın oluyor. Temel motivasyon; Yenilik arayışı, keşfetme isteği, geleceği anlamlandırma.
TARİH VE BİYOGRAFİ SEVENLER NEDEN KURGU OKUMUYOR?
"Ben yaşanmış hikâyeleri severim." diyenlerin de ortak bir özelliği bulunuyor. Araştırmaya göre tarih ve biyografi okurları, dünyayı gerçek olaylar üzerinden anlamlandırmayı tercih ediyor. Onlar için önemli olan geçmişten ders çıkarmak, yaşanmış deneyimleri analiz etmek ve bugünün nedenlerini tarihte aramak. Temel motivasyon; Bilgi edinme, gerçek olayları öğrenme, geçmişten ders çıkarma.
ASLINDA KİTAP DEĞİL, ZİHNİNİZ SEÇİM YAPIYOR
Araştırmacılar önemli bir uyarıda da bulunuyor. Bu sonuçlar bir kişilik testi anlamına gelmiyor. Polisiye okumak sizi kaygılı... Romantik roman okumak sizi yalnız... Bilim kurgu okumak sizi gerçeklerden kaçan biri... Tarih okumak ise sıkıcı biri yapmıyor. Ancak seçtiğiniz kitaplar, o dönemde zihninizin hangi sorulara cevap aradığını ve hangi konular üzerinde düşündüğünü güçlü biçimde yansıtabiliyor. Başka bir ifadeyle, kitaplığınız karakterinizi değil; zihninizin o anki yolculuğunu anlatıyor.
