Suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle çocuklara yönelik ceza hükümleri yeniden belirlenirken, 15-18 yaş grubundaki çocuklar için bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmaması mümkün hale getirildi.
AĞIR SUÇLARDA CEZALAR ARTTIRILABİLECEK
Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında, suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilecek. Diğer cezalar ise üçte bir oranında indirilecek ve her fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
Yeni düzenlemeyle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında da önemli değişiklik yapıldı. Kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş biçimi veya daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkumiyet gibi unsurlar dikkate alınarak 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında bazı ağır suçlarda yaş indirimi uygulanmayabilecek. Düzenlemeyle 12-15 yaş grubundaki çocuklar açısından da yeni bir uygulama getirildi. Bu yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanabilmesi konusunda hakime takdir yetkisi tanındı.
Çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazında da değişikliğe gidildi. Yeni düzenlemeyle çocukların cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine, infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak. Çocuğun iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde ise eğitimevlerine ayrılması mümkün olacak. 12-18 yaş grubundaki çocuklar, cinsiyetleri, fiziki gelişim durumları ve suç türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
"SUÇA SÜRÜKLENEN" İFADESİ DEĞİŞTİ
Çocuk Koruma Kanunu'nda yer alan "suça sürüklenen" ibaresi "adli süreçteki" olarak değiştirildi. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için de çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde "yönlendirme tedbirleri" uygulanabilecek.
Bu tedbirler arasında "sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri", "dijital risklerden korunma tedbiri", "kitap ve kütüphane tedbiri", "çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri" ile "tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri" yer alacak.
AİLELERE YÖNELİK CEZALAR DA ARTIYOR
Düzenlemeyle çocukların ateşli silahlara erişimine ilişkin de yeni yaptırım getirildi. Ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi nedeniyle silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiye, fiilin daha ağır bir suçu oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Çocukların bıçak ve diğer kesici, delici veya bereleyici aletlere erişimine ilişkin de yeni yasaklar getirildi. Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanacak. Yasaklara uymayanlara 5 bin lira, bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası uygulanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek.
ÇOCUKLARA 300 SAATE KADAR SOSYAL HİZMET
"Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri" kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ve ilgili kamu kurumlarında 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevlerde bulunmaları öngörülecek. "Kitap ve kütüphane tedbiri" kapsamında da çocukların kütüphane ve okuma salonlarında görev almaları veya belirlenen eserleri okumaları sağlanabilecek.
Çevreye yönelik tedbir kapsamında ise çocukların 20 saatten 300 saate kadar park, bahçe ve sahil gibi belirlenen alanlarda çevre temizliği, ağaçlandırma ve bitkilendirme çalışmalarına katılması mümkün olacak. Bağımlılıkla mücadele kapsamında ise çocukların Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay tarafından belirlenen tedavi ve rehabilitasyon programlarını tamamlamasına karar verilebilecek.
15 YAŞ ALTI İÇİN SOSYAL İNCELEME RAPORU ZORUNLU OLDU
"Dijital risklerden korunma tedbiri" kapsamında çocukların kullandığı telefon, telefon hattı, bilgisayar, tablet ve benzeri cihazların tedbir kararından sonraki hareketleri belirli sürelerle takip edilebilecek. Bu kapsamda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından çeşitli takip yazılımlarının kullanılması ve riskli olarak tanımlanan bazı mecra, uygulama ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilebilecek. Tedbirlerin uygulanması sırasında direnç veya zorluk yaşanması halinde kolluktan yardım istenebilecek.
15 yaşını doldurmamış çocuklar için Sosyal İnceleme Raporu (SİR) alınması zorunlu hale getirilirken, 15 yaşını doldurmuş çocuklarda rapor hazırlanmaması halinde gerekçenin iddianame veya kararda açıkça belirtilmesi şartı getirildi. Hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen çocuklar için yönlendirme tedbirleri denetimli serbestlik kapsamında uygulanacak. Mal varlığına karşı işlenen suçlarda zararın düşük olması halinde çocuğun ekonomik durumu da dikkate alınarak zararın giderilmesi şartı aranmayabilecek. Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanmasında kolluktan yardım alınabilecek; tedbirlerin koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, illerde valilik, ilçelerde ise kaymakamlık tarafından yürütülecek. Tedbir kararlarına aykırı hareket eden anne, baba, vasi veya bakım sorumlularına ise çocuk hakiminin kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.
