Çocuk adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler getiren düzenleme TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Yeni düzenlemeyle ağır suçlarda çocuklara verilen cezaların sınırları yükseltilirken, bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı. 15 yaşını doldurmamış çocuklar için Sosyal İnceleme Raporu zorunlu hale getirilirken, mevzuattaki "suça sürüklenen çocuk" ifadesi "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirildi. Adalet Bakanı Akın Gürlek ile RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, düzenlemenin ardından açıklamalarda bulundu.
15-18 YAŞ GRUBUNDA CEZA LİMİTLERİ ARTIRILDI
Yeni düzenlemeyle 12-18 yaş grubundaki çocuklar için ağır suçlarda uygulanan ceza sınırları yükseltildi. Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren kasten öldürme ve ağır yaralama gibi suçlarda 15-18 yaş grubundaki çocuklar için ceza süresi 19 ila 27 yıl, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 ila 18 yıl olarak belirlendi.
Yaralama sonucunda mağdurun bitkisel hayata girmesi, organ veya duyularından birini tamamen kaybetmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin yok olması, yüzünde kalıcı değişiklik oluşması, hamile kadının çocuğunu düşürmesi veya yaralamanın ölümle sonuçlanması gibi en ağır hallerde yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı.
SİLAHI ÇOCUĞA ULAŞTIRANA 3 YILA KADAR HAPİS
Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilerek çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olunması müstakil suç haline getirildi. Fiilin daha ağır bir suç oluşturmaması halinde sorumlu kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek. Aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüğünü ihlal eden veli veya bakım sorumlularına yönelik cezalar da artırıldı. İhmal sonucunda çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesi halinde, sorumluluğunu yerine getirmeyen kişinin cezası yarısından iki katına kadar artırılabilecek.
15 YAŞ ALTI İÇİN SİR ZORUNLU
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında Sosyal İnceleme Raporu alınması zorunlu hale getirildi. Bu rapor alınmadan hazırlanan iddianameler, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 174. maddesi kapsamında mahkemelerce iade edilecek. 15 yaşını doldurmuş çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmaması halinde ise gerekçenin iddianamede veya kararda açıkça belirtilmesi gerekecek.
ÇOCUKLAR İÇİN İNFAZ SİSTEMİ DEĞİŞTİ
Çocuk hükümlülerin cezalarının infazına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlanması uygulamasına son verildi. Yeni sistemde infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak. İyi halli olduğu tespit edilen çocuklar daha sonra eğitimevlerine ayrılabilecek.
Çocuklar kapalı ceza infaz kurumlarında suç türleri dikkate alınarak ayrı bölümlerde barındırılacak. Çocukların eğitimevine ayrılmasını değerlendiren kurula Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek bir avukat da dahil edilecek.
AĞIR SUÇLARDA "1 GÜNE 2 GÜN" UYGULAMASI KALKTI
15 yaş altındaki çocuklar için koşullu salıverilme hesabında uygulanan "1 günün 2 gün sayılması" kuralı, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile örgüt kurma suçlarında kaldırıldı. Bu suçlarda hesaplama 1 güne 1 gün üzerinden yapılacak.
BIÇAK SATIŞINA VE TAŞINMASINA YASAK
Av bıçağı, satır, döner bıçağı, ucu sivri tornavida, şiş ve demir çubuk gibi aletlerin pazar yerlerinde, açıkta ve gezici tezgahlarda satılması yasaklandı. Bu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ve çocuklar tarafından taşınması da yasak kapsamına alındı. İnternet ve mesafeli satışları da kapsayan düzenlemeye uymayanlara 5 bin lira, aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde 10 bin lira idari para cezası uygulanacak. Söz konusu eşyanın mülkiyeti de kamuya geçirilecek.
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için yeni yönlendirme tedbirleri getirildi. Sosyal ve toplumsal hizmetlerden dijital risklerden korunmaya, kitap ve kütüphane çalışmalarından çevre temizliği ve bağımlılıkla mücadele programlarına kadar farklı tedbirler uygulanabilecek. "Dijital risklerden korunma tedbiri" kapsamında ise çocukların kullandığı telefon, bilgisayar, tablet ve benzeri cihazlar ile bazı dijital platformlara erişimleri belirli sürelerle denetime tabi tutulabilecek.
"SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK" İFADESİ KALDIRILDI
Düzenlemeyle mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi kaldırılarak yerine "adli süreçteki çocuk" kavramı getirildi. Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu dahil ilgili mevzuatta kavramsal değişikliğe gidildi.
RTÜK BAŞKANI DANİŞ: "ÇOCUĞUN ÜSTÜN YARARI, EKRANLARIN DA TEMEL ÖLÇÜSÜDÜR"
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanı Mehmet Daniş de düzenlemeye ilişkin açıklamasında çocukların güvenliği ve sağlıklı gelişimine vurgu yaptı. Daniş, "Çocuklarımızın üstün yararını, güvenliğini ve sağlıklı gelişimini önceleyen Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisimizde kabul edilerek yasalaştı" ifadelerini kullandı.
Düzenlemenin hazırlanmasında ve yasalaşmasında emeği geçenlere teşekkür eden Daniş, açıklamasını "Çocuğun üstün yararı, ekranların da temel ölçüsüdür" sözleriyle tamamladı.
GÜRLEK: "DAHA CAYDIRICI YAPTIRIMLARIN ÖNÜ AÇILDI"
Adalet Bakanı Akın Gürlek, yasanın kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada, düzenlemeyle ağır suçlarda daha caydırıcı yaptırımların önünün açıldığını belirtti. Gürlek, "Yeni düzenlemeyle; ağır suçlarda daha caydırıcı yaptırımların önü açıldı, çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasına karşı mücadele güçlendirildi ve 15 yaşından küçük çocuklar için sosyal inceleme zorunlu hale getirildi" ifadelerini kullandı.
"Suça sürüklenen çocuk" kavramının değiştirilmesine de değinen Gürlek, "Göreve geldiğimiz ilk günlerden itibaren çocuklarımızı suçla özdeşleştiren kavram ve uygulamaları değiştireceğimizi ifade ettik. Bu kapsamda 'suça sürüklenen çocuk' yerine 'adli süreçteki çocuk' kavramını hukuk sistemimize kazandırılmış oldu" dedi.
