Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesini kaçıran ve prim gününü doldurmasına rağmen yaş şartını bekleyen milyonlarca sigortalı, gözünü olası bir kademeli emeklilik yasasına çevirdi. Çalışma hayatındaki beklentiler her geçen gün artarken, kulislerde konuşulan yeni senaryolar bazı çalışanlar için hayal kırıklığı yaratabilir. Yapılan son değerlendirmelere göre, olası bir yasal düzenleme hayata geçirilse dahi her sigortalının bu haktan faydalanamayacağı açıkça görülüyor. Özellikle prim gün sayısı yetersiz olan ve kısmi emeklilik hayali kuran vatandaşların, tıpkı EYT sürecinde olduğu gibi yeni düzenlemenin de dışında bırakılması öngörülüyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER VE KİMLERİ KAPSIYOR?
Kademeli emeklilik, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) girişi yapılan ve EYT yasasından yararlanamayan çalışanları kapsayan olası bir düzenleme olarak öne çıkıyor. Mevcut yasalara göre 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor. Kamuoyunda ve çalışma hayatında tartışılan yeni kademe sisteminde, sigorta başlangıç yılına göre yaş şartının kademeli olarak esnetilmesi hedefleniyor. Ancak bu sistemden yararlanabilmek için sadece sigortalılık süresinin dolması yetmiyor, aynı zamanda yüksek prim gün sayısının da tamamlanmış olması gerekiyor. Uzmanlar, olası bir yasal düzenlemenin sadece 7000 gün gibi tam prim şartını eksiksiz sağlayan kişileri kapsama ihtimalinin çok yüksek olduğunu ifade ediyor.
KISMİ EMEKLİLİK NEDİR VE KİMLER KAPSAM DIŞINDA KALACAK?
Kısmi emeklilik, tam prim gün sayısını dolduramayan ancak belirli bir yaşa ve sigortalılık süresine ulaşmış kişilere daha düşük bir primle emekli olma hakkı tanıyan sistemdir. 1999 ile 2008 yılları arasında sigorta girişi olanlar için kısmi emeklilik şartları en az 4500 prim günü ve 25 yıllık sigortalılık süresi olarak belirlenmiştir. Gündemdeki kademeli emeklilik tartışmalarında en çok merak edilen konu ise 4500 günle emekli olup olunamayacağıdır. Kulislere yansıyan değerlendirmelere göre, 2000 yılı ve sonrasında sigorta girişi olup 25 yıllık sigortalılık süresini doldurmuş olsalar bile, sadece 4500 prim gününe sahip olanlar olası bir yasa taslağında kapsam dışında kalacak. Düşük prim gün sayısıyla kademeli sistemden yararlanmanın ve erken emekli olmanın teknik olarak mümkün görünmediği belirtiliyor.
EYT DÜZENLEMESİNDE KISMİ EMEKLİLİK İÇİN NE OLMUŞTU?
Yeni bir emeklilik yasası bekleyenlerin, geçmişte uygulanan EYT düzenlemesini referans alması sürecin nasıl işleyeceğini anlamak açısından büyük önem taşıyor. Milyonlarca kişiye emeklilik kapısını aralayan EYT yasası çıktığında, 3600 günle kısmi emeklilik hakkı bekleyen sigortalılar büyük bir hayal kırıklığı yaşamış ve yasa kapsamına dahil edilmemişti. O dönemde sadece tam prim gününü dolduranlar yaş şartı aranmaksızın emekli olma hakkı kazanmıştı. Sosyal güvenlik uzmanları, bu tarihi örneğin yeni bir kademe düzenlemesi için de emsal teşkil edeceğinin altını çiziyor. Düşük prim gününe dayalı bir emeklilik formülünün yeniden gündeme gelmesinin zor olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle emeklilik planlaması yapan vatandaşların, yasa beklemek yerine prim gün eksiklerini askerlik, doğum veya yurt dışı borçlanması gibi yöntemlerle tamamlamaya odaklanmaları tavsiye ediliyor.
