Kazakistan, petrol ihracatında ana güzergâhlarda yaşanan aksaklıklar ve güvenlik risklerinin ardından alternatif rotalara yöneldi. Astana yönetimi, ihracatın kesintisiz devam etmesi amacıyla Azerbaycan üzerinden geçen enerji hatlarını daha aktif şekilde değerlendirmeye başladı.
Kazakistan Enerji Bakanlığı, temmuz ayında Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminalinde yaşanan sorunların petrol sevkiyatında yeni güzergâhları gündeme getirdiğini açıkladı. Bu kapsamda Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan’a ulaşan ve buradan uluslararası pazarlara açılan rotalar öne çıktı.
PETROL İHRACATINDA ALTERNATİF ROTALAR GÜNDEMDE
Kazakistan, petrol ihracatının önemli bölümünü gerçekleştirdiği güzergâhlarda yaşanan sorunların ardından sevkiyat güvenliğini artırmaya yönelik çalışmalarını hızlandırdı.
Enerji Bakanlığı, ihracat akışının kesintiye uğramaması için farklı güzergâhların değerlendirildiğini bildirdi. Atırau-Samara hattı ile Çin yönüne gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarında da artış kaydedildiği belirtildi.
Kazakistan’ın kara ile çevrili olması, ülkenin enerji ihracatında boru hatları ve komşu ülkeler üzerinden sağlanan transit güzergâhları stratejik hale getiriyor. Petrolün önemli bir bölümü Rusya üzerinden Karadeniz’e ulaştırılarak dünya pazarlarına sevk ediliyor.
AZERBAYCAN ROTASI ÖNE ÇIKTI
Yeni dönemde Kazak petrolünün Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan’a ulaştırılması ve buradaki mevcut enerji altyapısı aracılığıyla farklı pazarlara taşınması seçenekler arasında bulunuyor.
Kazakistan Enerji Bakanlığı, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) sistemi üzerinden taşımacılığın yanı sıra Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan transitinin ve Bakü-Supsa güzergâhının aktif şekilde değerlendirildiğini açıkladı.
Bu adım, Kazakistan açısından yalnızca yeni bir ihracat güzergâhı oluşturması bakımından değil, petrol sevkiyatının farklı hatlara dağıtılması açısından da önem taşıyor.
BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN SEÇENEĞİ MASADA
Değerlendirilen güzergâhların başında Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı geliyor.
Hazar üzerinden Azerbaycan’a ulaştırılacak Kazak petrolünün BTC sistemine dahil edilmesi, ham petrolün Gürcistan üzerinden Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan’a taşınmasına ve buradan uluslararası piyasalara ulaştırılmasına imkan sağlıyor.
Kazakistan’ın BTC’ye yönelik ilgisi yeni değil. Astana yönetimi, petrol ihracatında güzergâh çeşitliliğini artırmak amacıyla daha önce de Azerbaycan üzerinden yapılan sevkiyatları alternatif seçenekler arasında değerlendirmişti.
BAKÜ-SUPSA GÜZERGÂHI DA DEĞERLENDİRİLİYOR
Astana’nın üzerinde durduğu bir diğer seçenek ise Bakü-Supsa güzergâhı oldu.
Bu rotanın da kullanılması halinde Kazak petrolünün Hazar üzerinden Azerbaycan’a, ardından Gürcistan üzerinden Karadeniz’e ulaştırılması mümkün olacak.
Böylece Kazakistan, farklı güzergâhları aynı anda kullanarak petrol ihracatında tek bir hatta olan bağımlılığını azaltabilecek ve sevkiyat güvenliğini güçlendirebilecek.
KARADENİZ’DEKİ GÜVENLİK RİSKLERİ ETKİLİ OLDU
Kazakistan’ın alternatif rotalara yönelmesinde Karadeniz’deki güvenlik koşulları da etkili oldu.
TRT Avaz’ın aktardığına göre, CPC’nin Karadeniz terminalinde yükleme yapan tankerlere yönelik saldırılar operasyonların zaman zaman durmasına neden oldu. Yaşanan gelişmelerin ardından bölgesel petrol tankeri kiralama fiyatlarının yüzde 10 ila 14 arasında yükseldiği bildirildi.
Ukrayna yönetiminin ise Amerikalı temsilcilerle gerçekleştirilen diplomatik temasların ardından CPC terminal altyapısına yönelik saldırıları durdurma sözü verdiği aktarıldı.
KAZAKİSTAN İHRACATTA GÜZERGÂH ÇEŞİTLİLİĞİNİ ARTIRIYOR
Yaşanan gelişmeler, Kazakistan’ın enerji ihracatında farklı güzergâhları daha fazla kullanma arayışını yeniden gündeme taşıdı.
Atırau-Samara ve Çin yönündeki sevkiyatların yanı sıra Azerbaycan üzerinden BTC ve Bakü-Supsa hatlarının değerlendirilmesi, Astana’nın petrol ihracatını farklı rotalara yayma politikasının önemli parçaları arasında yer alıyor.
Azerbaycan üzerinden gerçekleştirilecek sevkiyatların artması halinde Hazar geçişli enerji koridorlarının ve Türkiye üzerinden Akdeniz’e ulaşan BTC hattının Kazak petrol ihracatındaki öneminin daha da artması bekleniyor.
